Kayserihaber. com
Mekke Anlaşması'nın 16 maddesi belli oldu! Meclis'e sunuldu
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki Mekke Ortak Savunma Anlaşması TBMM'ye sunuldu. İşte ortak savunma ve askeri yardımı kapsayan 16 madde.
Döndü Nur Özçelik
İnternet Editörü
20.10.2026 - 16:15
Yayınlanma
20.10.2026 - 16:18
Güncelleme
—
Mekke Anlaşması'nın 16 maddesi belli oldu! Meclis'e sunuldu
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos'ta imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne (TBMM) sunuldu. 16 maddeden oluşan anlaşmada, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının tüm ülkelere yapılmış sayılması dikkat çekti. Anlaşma kapsamında askeri yardımdan istihbarat paylaşımına, ortak tatbikatlardan savunma sanayiinde üretime kadar birçok alanda iş birliği öngörülüyor.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında savunma ve güvenlik alanındaki iş birliğini güçlendirmeyi amaçlayan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nda yeni bir aşamaya geçildi. 7 Ağustos'ta imzalanan anlaşmanın onaylanmasına ilişkin kanun teklifi TBMM'ye sunulurken, 16 maddelik taslağın ayrıntıları da ortaya çıktı.
Anlaşmaya göre üç ülke, bağımsızlıklarını, egemenliklerini ve toprak bütünlüklerini korumak amacıyla ortak hareket edecek. Taraflardan herhangi birine dış kaynaklı silahlı saldırı düzenlenmesi halinde diğer ülkeler de saldırıya uğramış kabul edilecek.
Anlaşmada ayrıca terörle mücadele, istihbarat paylaşımı, askeri eğitim, lojistik destek ve savunma teknolojilerinin geliştirilmesi gibi başlıklarda ortak çalışmalar yürütülmesi öngörülüyor.
MEKKE ORTAK SAVUNMA ANLAŞMASI MECLİS'E SUNULDU
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Sosyal hesabından yaptığı açıklamada Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın TBMM'ye sunulmasını değerlendirdi.
Duran, anlaşmayı bölgesel meselelerde bölge ülkelerinin sorumluluk üstlenmesini esas alan bir adım olarak nitelendirdi.
Kanun teklifinin Meclis'e sunulmasının Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki stratejik iş birliğinin kurumsallaşması açısından önemli bir aşama olduğunu belirten Duran, anlaşmanın kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi ve savunma alanındaki ortak kabiliyetleri artırmayı amaçladığını vurguladı.
Duran, onay sürecinin hayırlı olmasını dileyerek anlaşmada emeği geçen siyasi partilere ve milletvekillerine teşekkür etti.
BİR ÜLKEYE SALDIRI, ÜÇ ÜLKEYE SALDIRI SAYILACAK
Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın en dikkat çeken düzenlemelerinden biri, ortak savunma yükümlülüğünü içeren 2'nci madde oldu.
Bu maddeye göre Türkiye, Suudi Arabistan veya Pakistan'dan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, anlaşmaya taraf olan ülkelerin tamamına yapılmış sayılacak. Askeri saldırganlık da bu kapsamda değerlendirilecek.
Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51'inci maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkına dayanan hüküm uyarınca, saldırıya uğrayan ülkeye askeri imkanlar dahil olmak üzere mevcut tüm karşılıklı yardım olanaklarıyla derhal destek sağlanacak.
YENİ ÜLKELERİN KATILIMI ÜÇ ÜLKENİN ONAYINA BAĞLI OLACAK
Anlaşmada Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, "Çekirdek Taraflar" olarak tanımlandı.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na yeni bir ülkenin katılabilmesi için bu üç ülkenin oydaşması gerekecek. Böylece yeni üyelerin kabulünde üç ülkenin ortak kararı esas alınacak.
Anlaşma hükümlerinde değişiklik yapılabilmesi için de çekirdek tarafların istişare ederek oybirliğiyle karar vermesi şartı aranacak.
İŞTE MEKKE ORTAK SAVUNMA ANLAŞMASI'NIN 16 MADDESİ
Anlaşmadaki 16 maddenin tam metni şöyle:
"Madde 1: Taraflar birbirlerinin bağımsızlığının, egemenliğinin, toprak bütünlüğünün ve uluslararası alanda tanınan hudutlarının ihlal edilemezliğinin sağlanması ve korunmasını teminen işbirliği yaparlar. ‘Taraflardan’ herhangi birinin toprak bütünlüğünün, egemenliğinin ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi veya tehlikeye düşmesi durumunda, ‘Taraflar’ bu tehdit(ler) veya tehlike(ler)i bertaraf etmek maksadıyla gerekli tüm yöntemleri kullanırlar.
Madde 2: ‘Taraflardan’ herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı, tüm "Taraflara" yönelik bir saldırı olarak kabul edilir. ‘Taraflardan’ birinin başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya veya askeri saldırganlığa uğraması halinde, ‘Taraflar’ saldırıya uğrayan "Tarafa" birbirlerine sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal yardım edecektir. Bu amaçla ‘Taraflar’, Birleşmiş Milletler Şartı'nın 51'inci Maddesinin tanıdığı meşru müdafaa hakkının kullanılmasını teminen, ihtiyaç duyulan yardımın objektif değerlendirmesini müteakip sağlanacak desteğin kapsam ve niteliğine karar vererek; askeri imkân ve kabiliyetler de dahil olmak üzere mevcut imkanları çerçevesinde işbirliği yaparlar.
Madde 3: ‘Taraflar’, işbu Anlaşma'nın 2'nci Maddesi gereğince savunma, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında yakın işbirliği yapar; Silahlı Kuvvetleri arasındaki ilişkileri geliştirir ve savunma alanındaki işbirliğini güçlendirmeye yönelik mutabık kalınan faaliyetleri uygular.
Madde 4: ‘Taraflar’ uluslararası güvenlik konularında düzenli olarak istişarelerde bulunurlar. "Taraflar" hayati çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak ve milli güvenliklerine karşı tehdit ve tehlikeleri bertaraf etmek maksadıyla ortak değerlendirmeler temelinde bireysel ve müşterek tedbirler geliştirmek üzere sürekli ve etkili bir şekilde birbirlerine yardım eder ve işbirliği yaparlar.
Madde 5: ‘Taraflar’, bölgesel ve uluslararası istikrar ve güvenliği olumsuz etkileyen terörizmin tüm çeşit ve tezahürleriyle mücadelede operasyonel seviye de dahil olmak üzere mevcut işbirliğini ve müşterek çabaları güçlendirirler.
Madde 6: Savaşta ve barışta ‘Taraflar’, savunma yeteneklerini geliştirmek maksadıyla, savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar ile ‘Tarafların’ Silahlı Kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğinin artırılmasına yönelik, konuşlanma ve faaliyetleri teşvik ederler.
Madde 7: Savunma yeteneklerini güçlendirmek maksadıyla ‘Taraflar’ karşılıklı mutabakat temelinde aşağıdaki alanlarda savunma sanayii kurumları arasında teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini, ortak üretimi ve savunma sanayii kuruluşları arasındaki işbirliğini desteklerler:
a) Savunma alanında ortak üretimin teşvik edilmesi,
b) Uzmanlık gerektiren teknolojilerde ortak Ar-Ge projeleri ile savunma inovasyonunun hayata geçirilmesi,
c) "Tarafların" topraklarında, herhangi bir "Tarafın" uzmanları vasıtasıyla insan kaynağının yetiştirilmesi ve askeri sanayinin desteklenmesi,
d) Savunma sanayii ile savunma Ar-Ge ve inovasyonu alanlarında uzmanlık ve edinilen derslerin paylaşılması,
e) "Tarafların" karşılıklı mutabakata varacağı diğer işbirliği alanları.
Madde 8: ‘Çekirdek Taraflar’, ortak savunmaya stratejik yön vermek, ‘Taraflar’ arasındaki savunma ve güvenlik işbirliğini geliştirmek ve işbu Anlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek engelleri ele almak maksadıyla, "Tarafların" Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan "Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’ni kurar. Komite "Taraflar" arasında dönüşümlü ev sahipliğiyle yılda iki defa toplanır. ‘Tarafların’ Liderleri, gerekli görüldüğü takdirde, yılda bir kez toplanabilir. ’Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi", gerekli gördüğü takdirde, alt komiteler kurabilir. İşbu Anlaşmada öngörülen işbirliği alanlarının uygulanmasına yönelik işbirliği alanlarının uygulanması maksadıyla, gerektiğinde ‘Taraflar’ arasında anlaşmalar veya protokoller müzakere edilir. ‘Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’, ‘Çekirdek Tarafların’ fikir birliğiyle , bu Anlaşmaya diğer ‘Tarafların’ katılımına ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve onaylamaya yetkilidir.
‘Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’ne hizmet vermek üzere, merkezi Suudi Arabistan Krallığı'nda bulunan bir Sekretarya ihdas edilir. Sekretarya, Suudi Arabistan Krallığı ile bir merkez anlaşması akdeder. Sekretaryanın işleyişi, teşkilat yapısı ve kuruluşuna ilişkin usul ve esaslar, ‘Çekirdek Tarafların’ fikir birliğiyle bilahare kararlaştırılır.
Sekretaryaya, ‘Çekirdek Taraflar’ arasında dönüşümlü olarak üç yıllık bir süre için görevlendirilen bir Genel Sekreter başkanlık eder. İlk Genel Sekreter Pakistan İslam Cumhuriyeti vatandaşı olacaktır. Bu maddenin hükümleri, ‘Taraflar’ arasında mevcut askeri işbirliği komitelerinin çalışmalarına halel getirmez.
Madde 9: İstihbarat alanındaki işbirliğini derinleştirmek ve bu doğrultuda gerekli eşgüdümü sağlamak amacıyla ‘Taraflar’, bilgi güvenliği verilerin korunması ve gizliliğe riayet ederek, karşılıklı mutabakata varılan güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımında bulunacaktır.
Madde 10: ‘Taraflar’, lojistik destek hizmetlerinin mevcudiyeti ve uyumluluğuna bağlı olarak, barışta, savaşta ve diğer olağanüstü durumlarda, silah mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat dahil olmak üzere birbirlerine lojistik destek sağlar.
Madde 11: Uluslararası hukuk ve ‘Tarafların’ ilgili iç hukukları saklı kalmak kaydıyla, "Taraflar", bu Anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasında işbu Anlaşmayı hukuki dayanak olarak kabul edecek ve ihtiyaç halinde ilave yasal düzenlemeler önerecektir.
Madde 12: İşbu Anlaşma, ‘Tarafların’ daha önce akdetmiş oldukları uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirmez.
Madde 13: ‘Taraflar’, işbu Anlaşma kapsamında elde edecekleri gizlilik dereceli bilgi ve belgelerin mahremiyetine riayet ederler ve milli mevzuatlara saygı gösterirler.
Gizlilik dereceli bilgi ve belgeler, ‘Taraflar’ dışındaki bir devlet, şirket ya da kişiyle paylaşılmaz.
Gizlilik dereceli bilgi ve belgelere erişimin ‘bilmesi gereken’ prensibiyle ve sadece uygun seviyede güvenlik yetkisine sahip kişilere sağlanması temin edilir.
Madde 14: İşbu Anlaşmanın yorumundan veya uygulanmasından doğacak herhangi bir anlaşmazlık, ‘Taraflar’ arasında istişareler ve görüşmeler vasıtasıyla dostane bir şekilde çözülür.
Madde 15: İşbu Anlaşma ‘çekirdek Taraflar’ arasında istişareler ve oybirliğiyle tadil edilebilir.
Madde 16: İşbu Anlaşma, her bir ‘Tarafın’ tabi olduğu usuller uyarınca onaylanacak ve son onay belgesinin ‘Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’ Sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecektir"
Anlaşma, son onay belgesinin sekretaryaya teslim edilmesiyle yürürlüğe girecek ve süresiz olarak geçerli olacak.
Taraf ülkeler, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek. Bu sürenin ardından çekilmek isteyen ülke, üç ay önceden yazılı bildirimde bulunacak.
Anlaşmanın feshedilmesi veya bir ülkenin çekilmesi, devam eden faaliyetleri ve projeleri etkilemeyecek. Gizlilik yükümlülükleri ise geçerliliğini sürdürecek.
ANLAŞMADA İNGİLİZCE METİN ESAS ALINACAK
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkçe, Arapça ve İngilizce olmak üzere üç asıl nüsha halinde imzalandı.
Anlaşmanın farklı dillerdeki metinleri arasında yorum farklılığı ortaya çıkması durumunda İngilizce metin esas alınacak.
MEKKE ORTAK SAVUNMA ANLAŞMASI NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan anlaşmanın Türkiye'deki onay süreci TBMM'de devam edecek.
Meclis'e sunulan kanun teklifi ilk olarak TBMM Dışişleri Komisyonu'nda görüşülecek. Teklifin komisyonda kabul edilmesi halinde Genel Kurul gündemine alınacak.
Anlaşma, son onay belgesinin sekretaryaya teslim edildiği tarihte yürürlüğe girecek. Böylece üç ülke arasında ortak savunma, güvenlik, istihbarat ve savunma sanayii alanlarında öngörülen iş birliğinin hukuki zemini oluşturulacak.
Kaynak: Haber Merkezi
No comments:
Post a Comment