Sunday, November 22, 2026

Haberler.com - TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay dış politikanın gündemindeki başlıkları değerlendirdi. 22 Kasım 2026

Haberler.com

7 sa. 12 dk. okuma


TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay, Kanal 7 Genel Yayın Yönetmeni ve Haber 7 yazarı Mehmet Acet'in sunduğu Başkent Kulisi programında dış politikanın gündemindeki başlıkları değerlendirdi. Oktay, büyük güçler arasındaki yeni denklemden Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na, ABD'deki seçim sonuçlarından savunma sanayisine kadar birçok konuda açıklamalarda bulundu.


TRUMP, Şİ VE PUTİN BULUŞMASI

Oktay, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi marjında ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in ilk kez "stratejik istikrar diyaloğu" formatında bir araya geldiği toplantıyı değerlendirdi. Kendisini süper güç olarak tanımlayan ülkeler bir araya geldiğinde ilk akla gelenin nüfuz paylaşımı olduğunu belirten Oktay, Washington Post başta olmak üzere bazı uluslararası medya kuruluşlarının buluşmayı "büyüklerin nüfuz paylaşımı" olarak yorumladığını hatırlattı.


F-35 ve S-400 için yeni formül masada! Fuat Oktay'dan 3 Ocak sinyali

Zirvenin 1945'teki Yalta Konferansı ile kıyaslanmasının zaman zaman abartılı bulunduğunu, ancak bunun normal karşılanması gerektiğini söyleyen Oktay, 1980'lerin sonundaki Gorbaçov-Reagan görüşmelerini örnek gösterdi. O yıllarda doktora eğitimi için ABD'de bulunduğunu anlatan Oktay, "Gorbaçov ve Reagan'ın buluşmasına baktığınızda Reagan'ın farklı yaklaşımı, Gorbaçov'un da cevaben farklı yaklaşımıyla ortam daha sıcaktı. Formaliteleri, bürokratların getirdiklerini bırakıp yeni bir dünya düzeni konuşma ve inisiyatif alma havası vardı" dedi.


YALTA İLE ŞINCIN KIYASLAMASI

Oktay, 1945'te Yalta Konferansı'nda çekilen fotoğrafla Şıncın'daki görüntüyü şu sözlerle kıyasladı:


"Yalta'daki üçlü resimde ABD Başkanı Roosevelt ile İngiltere Başbakanı Churchill son derece samimi konuşuyor, Stalin ise kenarda ciddi ve biraz ayrışmış duruyor. O fotoğraf, sıcak savaştan çıkılıp yeni bir güçler dengesinin kurulduğu ve Türkiye'nin de yoğun şekilde içinde bulunduğu Soğuk Savaş döneminin başlangıcını gösteriyordu. Şimdi Şıncın'da da Yalta ile kıyaslanan bir üçlü resim paylaşıldı. Orada da Şi ve Putin'in yakın ve samimi şekilde görüştükleri, Trump'ın ise kenarda daha ciddi durduğu bir tablo var."


F-35 ve S-400 için yeni formül masada! Fuat Oktay'dan 3 Ocak sinyali

"BU RESİM YENİDEN BİR PAYLAŞIMIN İFADESİ"

Tek kutuplu dünyadan çok kutuplu bir yapıya geçildiğini ve yeniden bir kutuplaşma dönemine girildiğini belirten Oktay, Türkiye'nin uzun yıllardır "Dünya beşten büyüktür" çıkışıyla yeni ve adil bir düzen çağrısı yaptığını hatırlattı. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı kastederek söylediği "Burada bir kişi eksik aslında" sözünü anımsatan Oktay, "Bizim bahsettiğimiz daha adaletli, çifte standardı olmayan bir düzen arayışıdır. Halbuki bu resim öyle bir arayışın değil, yeniden bir paylaşımın ifadesi" diye konuştu.


"ASIL FARK NÜKLEER CAYDIRICILIK"

APEC'in çok sayıda ülkenin katıldığı ekonomik bir platform olduğunu hatırlatan Oktay, küresel gayrisafi yurt içi hasılanın 128 trilyon dolar seviyesinde olduğunu söyledi. Oktay, "ABD ve Çin'in toplam gayrisafi yurt içi hasılası yaklaşık 55 trilyon dolarla bunun yüzde 40'ına yaklaşıyor. Rusya'ya baktığımızda ise 2,5 ila 2,7 trilyon dolarlık bir ekonomiyle ciddi bir ekonomik ağırlığı yok. Bu üç ülkeyi farklı kılan asıl unsur nükleer güçleri, nükleer caydırıcılığa ve bunu kullanabilme kapasitesine sahip olmalarıdır" değerlendirmesinde bulundu.


Dünyaya düzen ve adalet getirdiğini iddia eden bu ülkelerin aslında nükleer tehdit dahil küresel istikrarsızlığı beslediğini savunan Oktay, Yeni START müzakerelerine ilişkin rakamları da paylaştı. Yeni START kapsamında nükleer başlıkların 1550'nin, füze fırlatma sistemlerinin 700'ün ve ağır bombardıman uçaklarının 800'ün altına indirilmesinin hedeflendiğini aktaran Oktay, Çin'in de sürece dahil edilmeye çalışıldığını belirtti. Oktay, ABD'de 3 bin 700, Rusya'da 4 bin 400, Çin'de ise 620 nükleer başlık bulunduğunu söyledi ve şöyle devam etti:


"Çin, aradaki ciddi farkı göstererek önce kendi seviyesini yükseltmek istercesine bir tavır sergiliyor. Şu aşamada sonuca ulaşmak zor görünse de böyle istikrarsız bir dönemde masaya oturulması bile anlamlı."


"RUSYA'NIN BU RESİMDE DAİMİ KALABİLMESİ SORU İŞARETİ"

Şıncın'daki üçlü buluşmadan Yalta benzeri yeni bir dünya düzeni çıkmasının çok zor olduğunu savunan Oktay, Rusya'nın bu denklemdeki geleceğine ilişkin çekincelerini de dile getirdi. Oktay, "Rusya bu resmin içerisinde daimi kalabilir mi, soru işareti. Ukrayna ile devam eden mücadelede 5 yıla yaklaşan süreçte sonuç alamamasının getirdiği tablo ve içeride yaşanan ciddi ekonomik güçlükler, sarsıntılar var. Ancak nükleer güçten kaynaklanan bir boyutu da bulunuyor" dedi.


"AVRUPA'YA GÜNAYDIN DİYELİM"

Avrupa'nın üçlü buluşmaya gösterdiği tepkiyi de değerlendiren Oktay, şu ifadeleri kullandı:


"Avrupa isyan ediyor, 'Benim olmadığım bir masada yeni dünya düzeni zor' diyor. Aslında biz de Avrupa'ya günaydın diyelim. Avrupa, Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra dünya düzenini başkalarının olmadığı ortamlarda kuran kıtaydı. Fransa ve Almanya'nın başını çektiği, Rusya ve İtalya'nın yer aldığı, Japonya'nın dahil olmaya çalıştığı ancak Osmanlı İmparatorluğu'nun dışarıda bırakılıp parçalanmasına sebebiyet verildiği bir dönemdi. Şimdi Avrupa aynı durumdan kendisi şikayet ediyor."


"MEVCUT DÜNYA DÜZENİ ÇÖKMÜŞTÜR"

Mevcut dünya düzeninin çöktüğünü ve yeni bir düzen arayışının kaçınılmaz olduğunu belirten Oktay, "Ancak bu yeni düzen, süper güçlerin kendilerine yeniden hizmet etmesi için tasarlanmış bir yapı olmamalı. Coğrafi anlamda, inançlar ve milletler boyutunda daha kapsayıcı olmalı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ndeki 5 ülkenin iki dudağı arasında olmayan, veto hakkının ve çifte standardın bulunmadığı, güçlünün değil haklının yanında olan bir dünya düzeni kurulmalı" dedi.


Rus siyaset bilimci Aleksandr Dugin'in dünyayı 3 ülke arasında paylaştıran harita paylaşımına ilişkin bir soruya ise Oktay, "O Aleksander Dugin'in biraz hayal dünyası. Onun ötesinde ciddiye alınacak bir şey olduğunu görmüyorum" yanıtını verdi.


"BÖLGEDEKİ SORUNLARIMIZI KENDİMİZİN ÇÖZECEĞİ BİRLİKTELİKLER ARIYORUZ"

Dünyanın artık 2 ya da 3 kutuplu değil, çok merkezli bir yapıya evrildiğini belirten Oktay, Türkiye'nin uzun süredir "bölgesel sahiplenme" ilkesini savunduğunu söyledi. Dışarıdan müdahale eden aktörlerin sorunları çözmek yerine daha büyük krizler bırakarak ayrıldığını öne süren Oktay, dünyanın en sıkıntılı coğrafyasının Orta Doğu olduğunu ve buradaki sorunların temelinde İsrail'in bulunduğunu savundu.


Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye arasında hayata geçirilen Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın amacını anlatan Oktay, şöyle konuştu:


"Bizim buradaki arayışımız, bölgedeki kendi sorunlarımızı kendimizin çözeceği birliktelikler; yani güven temelli ittifakların oluşturulması. Mekke Ortak Savunma Anlaşması bu anlamda Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye ile başlayan, 'En azından birbirimize güvenmeye başlayalım' yaklaşımıdır. Bunu tersinden okursanız, birbirinin çıkarlarına saldırmazlık paktıdır. Doğrudan okursanız, herhangi bir ülkeye olabilecek saldırıya üçünün birden karşılık vermesi anlamında bir ittifaktır."


Ardından Katar ile de ikili savunma anlaşması imzalandığını hatırlatan Oktay, Türkiye'nin Katar'da halihazırda askeri üsleri bulunduğunu ve yeni anlaşmayla iş birliğinin daha sistematik bir yapıya kavuştuğunu söyledi. Mekke İttifakı'nın genişlemeye açık olduğunu vurgulayan Oktay, anlaşmanın herhangi bir ülkeye ya da yapıya karşı değil, tamamen bölgenin güvenliğine dönük savunma odaklı bir girişim olduğunu kaydetti.


"YEMEN ÜZERİNDEN BANA BİR ŞEY SÖYLEMEYE ÇALIŞMAYIN"

Anlaşmanın TBMM Dışişleri Komisyonu ve Genel Kurul'daki görüşmeleri sırasında "Yemen'e mi gidiyoruz, asker mi gönderiyoruz?" şeklinde eleştiriler yapıldığını ve Yemen türküleri üzerinden göndermelerde bulunulduğunu aktaran Oktay, bu tartışmalara kendi aile geçmişinden yanıt verdiğini anlattı:


"Ben de orada bir cevap verdim; Yemen üzerinden bana bir şey söylemeye çalışmayın, çünkü ben öz dayısı Yemen'de kalmış bir ailenin evladıyım. Benim öz dayım orada kalanlardan. Mekke Anlaşması böyle bir şey getirmiyor. Anlaşma, NATO'nun 5. maddesine benzer şekilde, öncesinde birçok karşılıklı değerlendirmeyi beraberinde getiriyor. Yani doğrudan herhangi bir yere gideceksiniz olayı yok. Savunma amaçlı olarak buna istihbarat, eğitim, stratejik destek, tatbikatlar ve savunma sanayii boyutunda silah ile mühimmat desteği dahildir. Asker gönderme en son aşamadır ki o da üç tarafın mutabık kaldığı bir çerçevededir, aksi takdirde mümkün değildir."


"BİZ NATO'NUN GÜNEY KANADIYIZ"

Dünyada bugün ekonomiden de önce gelen birincil önceliğin güvenlik arayışı olduğunu belirten Oktay, ABD ve İsrail'in İran'la yaptığı savaşın hem bölgeyi hem de küresel dengeleri sarstığını söyledi. Körfez ülkelerinde ciddi bir güvenlik arayışı oluştuğuna dikkat çeken Oktay, İsrail'in Filistin'deki uygulamalarını "soykırım" olarak nitelendirerek, İsrail'in Suriye, Lübnan, Irak ve İran'a yönelik politikalarının güvenliği ilk sıraya taşıdığını savundu.


Rusya-Ukrayna savaşının Avrupa'daki güvenlik ihtiyacını büyüttüğünü, Pasifik'te ise Tayvan ve Filipinler merkezli gerilimlerin öne çıktığını belirten Oktay, "Avrupa şimdi siyasi çalkantılarla ve öğrenci hareketleriyle iç karışıklıklar yaşıyor. Transatlantik ilişkilerdeki sıkıntılar nedeniyle Avrupa güvenlik mimarisi de yeniden arayışta. Dolayısıyla mevcut tablo ülkeleri farklı birlikteliklere zorluyor. Türkiye de bu anlamda öncülük eden ülkelerden biri" dedi.


Mekke Ortak Savunma İttifakı'nın NATO'ya alternatif olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Oktay, şunları kaydetti:


"Biz NATO'nun güney kanadıyız. Suriye, Irak, İran, Lübnan ve hatta Rusya-Ukrayna NATO sınırı değildir. Ama siz buradaki güvenliği sağlamadan NATO topraklarının güvenliğini sağlama şansınız yok. Buna baktığınızda aslında tamamlayıcı bir boyutu vardır. Nasıl ki Avrupa güvenlik mimarisi arayışı NATO'ya alternatif değilse, NATO şemsiyesinin devamını isterken kendi güvenliğini geliştirecek ilave adımlar atıyorsa, biz de bunu yapıyoruz."


"TRUMP TOPAL ÖRDEK KONUMUNA DÜŞTÜ"

ABD'deki seçimlerde Trump'ın hem Senato'da hem Temsilciler Meclisi'nde ciddi bir yenilgi aldığını ve Demokratların 3 Ocak 2027'de çoğunluğu devralacağını hatırlatan Oktay, bu tablonun Türkiye-ABD ilişkilerine ve küresel siyasete yansımalarının olacağını söyledi.


Türkiye'nin dış politikasının ülkelerin iç siyasi dengelerinden çok doğrudan devletle kurulan ilişkilere dayandığını belirten Oktay, Demokratlarla ve Temsilciler Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkanı olacak isimle yaptığı görüşmelerde de bunu açıkça dile getirdiğini aktardı. Oktay, muhatabına, "Türkiye'nin ilişkisi ABD iledir. Sizin içerideki siyasi rekabetiniz sizi ilgilendirir. Türkiye'nin içerisindeki siyasi yapının ne olduğu da sizi ilgilendirmez" dediğini anlattı.


Kongre'nin her iki kanadını kaybeden Trump'ın "topal ördek" konumuna düştüğünü savunan Oktay, "İkinci döneminde arkasında artık Meclis gücü yok. İstediği kanunları çıkaramayacak, istediği bütçeyi alamayacak, ticaret savaşlarındaki vergi artırma ve indirme yetkilerini ya da dışarıda istediği şekilde savaş başlatıp bitirme yetkisini kullanamayacak" ifadelerini kullandı.


İran'daki savaş için Kongre'den yetki alınmadığını hatırlatan Oktay, ABD Başkanı'nın "bu savaş değil savunma ve operasyondur" diyerek sistemdeki boşluğu kullandığını, 3 Ocak'ta göreve başlayacak yeni Kongre ile bu yetkilerin kısılacağını belirtti.


"DAHA SALDIRGAN BİR DIŞ POLİTİKAYA YÖNELEBİLİR"

Trump'ın önünde 2 temel seçenek bulunduğunu söyleyen Oktay, ilk seçeneğin bütçe kısıtları nedeniyle Kongre ile uzlaşmak ve ticaret savaşları ile İran gibi konularda daha dikkatli hareket etmek olduğunu belirtti. İkinci ihtimalin ise dış politikada daha sert bir çizgiye yönelmek olduğunu ifade eden Oktay, şöyle konuştu:


"Trump'ın şahsi karakterini dikkate aldığımızda geriye bir 'Trump hikayesi' bırakmak istiyor. Birinci döneminde savaşları bitirecek bir Trump derken daha fazla savaşın içinde olan bir Trump hikayesi çıktı. Bu durum onu dışarıda daha saldırgan bir dış politikaya yönlendirebilir ancak arkasında bütçe desteği ve Kongre onayı olmadan bunu sınırsız yapamayacaktır."


AZİL SÜREÇLERİ VE SENATO'DAKİ 67 OY ŞARTI

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth hakkında hazırlanan 8 maddelik azil teklifinin Temsilciler Meclisi'nde Yargı Komitesine gönderilmesini de değerlendiren Oktay, azil süreçlerinin 3 Ocak'tan sonra daha da yoğunlaşacağını söyledi. Hegseth girişimi "sabotaj" olarak nitelemiş, Pentagon sözcüsü ise Trump ile Meclis Başkanı Mike Johnson'ın destek verdiği kararı "tam zafer" diye tanımlamıştı.


Temsilciler Meclisi'nde ezici çoğunluğu elde eden Demokratların azil sürecini kolayca başlatabileceğini belirten Oktay, Senato'da suçlu bulunma kararı için üçte iki çoğunluk, yani 67 oy gerektiğini hatırlattı. Demokratların bu sayıya tek başına ulaşamayacağını ve Cumhuriyetçilerin desteğine ihtiyaç duyacağını söyleyen Oktay, "Bir sonraki seçimde Cumhuriyetçiler mevcut politikalar yüzünden kendi koltuklarını tehlikede görürse, birinci Trump döneminin sonunda gördüğümüz farklılaşma yeniden yaşanabilir. 67'ye ulaşma ihtimali şu an itibarıyla uzak ama hiç de imkansız değil" dedi.


"KAAN MOTORLARI İÇİN ŞU AN BİR RİSK GÖZÜKMÜYOR"

Türkiye'nin beşinci nesil milli muharip uçağı KAAN için ABD'den 700 milyon dolarlık F110 motoru tedarikine de değinen Oktay, motorların ne Yaptırımlar Yoluyla Amerika'nın Düşmanlarıyla Mücadele Yasası (CAATSA) kapsamındaki yaptırımlara ne de ABD'nin savunma bütçesi yasası NDAA'daki maddelere takıldığını söyledi.


Motor tedarikinin Kongre'den onay aldığını, bakanlıklar arasındaki görüşmelerin sürdüğünü aktaran Oktay, yeni Kongre'nin ilave motor taleplerinde engel çıkarıp çıkarmayacağı sorusuna şu yanıtı verdi:


"Takoz olabilirler mi, bu her zaman mümkündür ama şu anda KAAN motorları için bir risk gözükmüyor, olmamasını da arzu ederiz. Bu tür engeller aslında Türkiye'yi teşvik eder. 2029'da, 2030'da devreye alacağımız yerli motoru çok daha erken almamızı sağlar. Bunu Amerika da görüyor. Trump çok net görüyor ama Kongre'ye anlatmakta sıkıntı çekiyor."


F-35 VE S-400'DE 3 OCAK FIRSATI

F-35 programına yeniden dahil olma ya da uçakların tedariki sürecinin KAAN motorlarına göre daha zorlu olabileceğini belirten Oktay, NDAA'da Türkiye topraklarında S-400 bulunmaması şartının yer aldığını ve bu konuda Kongre'ye bildirim yapılarak yeniden oylama gerektiğini hatırlattı. Demokratların hakim olacağı yeni Kongre'de sürecin daha zorlayıcı olabileceğini kaydeden Oktay, 3 Ocak'a kadar yaklaşık 1,5 aylık bir süre bulunduğuna dikkat çekti.


S-400'lerin başka bir ülkeye verilmesi gibi bir durumun söz konusu olmadığını belirten Oktay, Türkiye, ABD ve Rusya arasındaki görüşmelerde ciddi mesafe alındığını söyledi. Oktay, 3 Ocak'a kadar çözüm çıkıp çıkmayacağına ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:


"Eğer Trump'ın ve idarenin yaklaşımı gerçekten çok netse, 3 Ocak'a kadar çok daha farklı bir çözüm hızlı bir şekilde çıkabilir. Teknik olarak mümkün bu. Ama Trump'ın şu anki yoğunluğuna baktığınızda bu birincil derecede gündemine gelebilir mi, orada bazı soru işaretleri olabilir."


"PARLAMENTER DİPLOMASİYE DAHA FAZLA GÖREV DÜŞÜYOR"

Türkiye ile ABD arasında devlet başkanları ve hükümetler düzeyindeki ilişkilerde bir sorun yaşanmayacağını belirten Oktay, Kongre boyutunda ise TBMM'ye daha fazla görev düştüğünü söyledi. Mevcut ve yeni Dışişleri Komisyonu başkanlarıyla temas halinde olduklarını aktaran Oktay, bu görüşmeleri daha ileri bir boyuta taşıyacaklarını kaydetti. Trump'ın ikinci döneminin artık tamamen Kongre ile birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Oktay, kabinedeki bakanlara da ABD ile ilişkilerde farklı bir boyuta geçilmesi yönünde ısrarla telkinde bulunduklarını söyledi.


"KARŞILIKLI OLMALI"

Mütekabiliyet uygulamasına geçişin yüz yıllık alışkanlıklar nedeniyle zaman aldığını belirten Oktay, şöyle konuştu:


"Güçlü ilişkiler kuruyoruz biz Kongre'de. Ama Kongre'den herhangi bir senatör veya bir milletvekili, Temsilciler Meclisinden bile, Türkiye'ye geldiğinde sıradan tüm bakanlarla rahat görüşebiliyor. Bu olmamalı. Nasıl ki buradan giden bir milletvekili oraya gittiğinde tüm bakanlarla veya devlet başkanıyla görüşmüyorsa, buradaki görüşmelerin de aynı rahatlıkta olmaması gerekiyor."


"SAVAŞI BİTİRDİĞİNİZDE İSRAİL DİYE BİR ŞEY KALMAZ"

Suriye'deki gelişmelere ve İsrail'in bölge politikalarına da değinen Oktay, Terörsüz Türkiye projesinin hem Avrupa hem de ABD ile ilişkilerde Türkiye'nin elini güçlendirdiğini vurguladı. Önceki dönemde İsrail'in, PKK terör örgütünün Suriye uzantısı SDG'nin kendisini tasfiye etmesini istemediğini öne süren Oktay, "Diğer alttan hemen Suriye'nin güneyinden Dera ve Kuneytra boyutundan bir Davut Koridoru'yla aslında Türkiye'yle komşu olmaya çalışan bir İsrail vardı. Ama Türkiye'yle komşu olmaya çalışan İsrail'den ziyade Suriye'yi yok eden bir İsrail'di" dedi.


SDG'nin Terörsüz Türkiye projesinin uzantısı olarak kendini feshetme kararının İsrail'i hayal kırıklığına uğrattığını savunan Oktay, Tel Aviv yönetiminin bu yöndeki çabalarının bitmeyeceğini söyledi. Oktay, İsrail'in Suriye'ye yönelik savaş senaryolarına ilişkin, "Dolayısıyla İsrail'in savaş senaryosu her yere vardır, hiç bitmez zaten. İsrail'i var eden şey savaştır. Savaşı bitirdiğinizde İsrail diye bir şey kalmaz. Yani varoluş sebebi savaş ve çatışma" ifadelerini kullandı.


Birinci ve ikinci Trump dönemlerinde Kongre ile ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) yaklaşımlarının çok farklı olduğunu belirten Oktay, İsrail'in eski düzene dönmek isteyeceğini, Türkiye'nin bu konuda tetikte olması gerektiğini kaydetti.


"KONGRE'DE İSRAİL BAYRAKLARI KALKTI"

ABD Kongresi'ne yaptıkları son ziyaretlerde dikkat çekici bir değişim gözlemlediklerini aktaran Oktay, "Bir önceki ziyaretimizde her bir senatörün veya Temsilciler Meclisi üyesinin kapısında İsrail bayrağını gördüğümüz bir Kongre'de, ikinci gittiğimizde hemen hemen bir veya iki tanesi hariç hiçbirinin kapısında yoktu" dedi.


İsrail'in Gazze ve Batı Şeria'daki uygulamalarının kamuoyunda ciddi tepki doğurduğunu belirten Oktay, Trump'ı iktidara taşıyan "Amerika Öncelikli" (MAGA) projesinin İran savaşıyla birlikte sorgulanmaya başladığını söyledi. Oktay, şunları kaydetti:


"Sen 'Amerika öncelikli' dedin ama neredeyse 'İsrail öncelikli' şekilde bütün dünyayı ateşe attık gibi bir tablo oluştu. Amerikalıyı ilgilendiren konu ne? Aracıyla benzin istasyonuna gittiğinde galon fiyatı nedir, ona bakar. Eğer orada artış varsa ona müsaade etmez. İkincisi vergileri, hayat pahalılığı ve bir başkası da asker boyutunda can kaybıdır. Washington'daki İsrail Büyükelçisi daha bu hafta medyada, 'İran savaşı bitmeden askerleriniz Amerika'ya dönmeyecektir' şeklinde konuştu. Bir başka ülkenin büyükelçisinin ABD adına, hem de kendi kamuoyu nezdinde böyle bir şeyi ifade ediyor olması ABD halkı tarafından da kabul edilmemesi gereken bir durum. Demokratlar da önceki Demokratlar olmayabilir."


SCHENGEN VİZESİNDE KALAN 6 MADDE MECLİS'E GELİYOR

Son bir yıldır parlamenter diplomasi kapsamında Avrupa ülkelerinde Schengen vizesi sorununu yoğun biçimde gündemde tuttuklarını belirten Oktay, vize meselesinin öğrenciler, iş insanları, vatandaşlar ve turistler için ciddi bir sıkıntıya dönüştüğünü söyledi.


Almanya başta olmak üzere Fransa, İtalya, İspanya ve Baltık ülkeleriyle ikili ilişkilerin çok iyi düzeyde olduğunu belirten Oktay, ancak AB ile kurumsal zeminde karşı karşıya gelindiğinde ülkelerin tutumunun otomatik olarak değiştiğini ifade etti. AB tarafının başvuruların yaklaşık yüzde 80'inin olumlu sonuçlandığını öne sürdüğünü aktaran Oktay, vatandaşların yaşadığı randevu ve vize sorunlarının ortada olduğunu kaydetti.


2013'te imzalanan Vize Serbestisi Diyaloğu kapsamındaki 72 kriterden 66'sının karşılandığını hatırlatan Oktay, kalan 6 madde arasında terörle mücadele yasalarının AB ile uyumlu hale getirilmesi ve terör tanımının daraltılması konusunun bulunduğunu söyledi. Oktay, şöyle devam etti:


"Siz Türkiye'nin içerisinde yaşadığı coğrafyayı bilmediğiniz için, o zaman hatırlayın DEAŞ'ı, FETÖ'sü, PKK'sı, PYD'si, DHKP-C'si bir sürü örgüt vardı. Cumhurbaşkanımızın 'topunuz gelin' söylemini hatırlarsınız. Böyle bir ortamda ve çevresinin ateş çemberi olduğu bir ortamda bizim terör tanımını ve kapsamını daraltmamız mümkün değil demiştik. Şimdi Terörsüz Türkiye projesiyle birlikte artık bunu konuşabilir hale geldik. Buyurun bunu konuşalım ve Schengen vizesinin önünü açalım diyoruz."


Diğer maddeler arasında kişisel verilerin korunması mevzuatına uyum, geri kabul anlaşmasının uygulanması, adli iş birliği ve yolsuzlukla ilgili düzenlemelerin bulunduğunu aktaran Oktay, henüz kesin bir anlaşma sağlandığını söylemek için erken olduğunu belirtti. Hükümetin bu 6 maddeye ilişkin uyum çalışmasının yakında TBMM'ye geleceğini açıklayan Oktay, sürecin işleyişini şöyle anlattı:


"Hükümetler nezdindeki görüşmeler çerçevesinde Avrupa Konseyinin 6 hususun yerine getirildiğini belirterek Schengen engelinin kaldırılmasına yönelik tasarıyı Avrupa Parlamentosuna getirmesi gerekiyor. Avrupa Parlamentosu bu 6 başlığı inceleyip tartışıp oylar. Onayladıktan sonra bu defa da Konseyde üçte iki nitelikli çoğunlukla onaylanması gerekiyor."


Avrupa Parlamentosu'ndaki Türkiye karşıtlığı nedeniyle sürecin kolay olmadığını ve konuların teknik değil siyasi açıdan ele alındığını savunan Oktay, Schengen'de sonuç alınmasının Avrupa güvenlik mimarisi, savunma sanayisi ve ekonomik iş birliği açısından Avrupa'nın da lehine olacağını söyledi.


"KIZILELMA TÜRKİYE'NİN ANA GÜNDEMİ OLMALIYDI"

Savunma sanayisindeki gelişmelerin dış politikayı daha bağımsız hale getirdiğini ve Türkiye'ye yönelik ambargoların kalkmasını sağladığını belirten Oktay, Kanada örneğini verdi. Birkaç yıl önce Türkiye'ye kamera vermeyen Kanada'nın bugün Başbakan düzeyinde büyük bir heyetle Türkiye'ye gelerek savunma sanayisi dahil stratejik ortaklık anlaşması imzaladığını hatırlatan Oktay, geçen hafta 3 Kızılelma'nın Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine girmesine dikkat çekti. Oktay, şunları söyledi:


"Dünyada ilk uygulama. Amerika'nın ve birkaç ülkenin bu tür projeleri var ama envantere giren hiçbir uçak yok. İnsansız bir jet, ilk defa havadan havaya mücadele veren ve F-35 boyutundaki bir kabiliyetten bahsediyoruz. Bunu yapabilen ve ilk defa envantere giren bir uçak Türkiye'nin ana gündemi olmalıydı. Günlerce, belki haftalarca konuşulması gerekirdi. Savunma sanayiinde buna emek veren mühendislere motivasyon anlamında bu çok kıymetliydi. Ne yazık ki basit bir haberle geçiliverdi."


Nuri Demirağ ve Vecihi Hürkuş'un 100 yıl sonra bugün hala konuşulduğunu hatırlatan Oktay, Kızılelma'nın da 100 yıl sonra konuşulacak kalıcı bir tarih olduğunu söyledi.


TEI'YE YERLİ MOTOR MESAJI

Savunma sanayisinde önü tıkayan asıl konunun motorlar olduğunu belirten Oktay, TUSAŞ Motor Sanayii AŞ'ye (TEI) kamuoyu önünde çağrıda bulundu. Oktay, "Buradan TEI'ye de doğrudan mesaj vereyim; yerli motorlarla alakalı artık yarın değil, bugün bir an önce çıksın istiyoruz ki A, B, C ülkeleriyle veya parlamentolarıyla şart şu muydu, bu muydu konuşmayı bırakalım, orada da iş birliklerine odaklanalım. Kızılelma ve KAAN ile ilgili İspanya'nın açıklamalarını görüyorsunuz. Türkiye'ye yönelişler artarak devam edecek inşallah" diye konuştu

Haberler.com FF-35 ve S-400 için yeni formül masada! Fuat Oktay 3 Ocak'ı işaaret etti - Oktay, büyük güçler arasındaki yeni denklemden Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na, ABD'deki seçim sonuçlarından savunma sanayisine kadar birçok konuda açıklamalarda bulundu.

 Haberler.com

FF-35 ve S-400 için yeni formül masada! Fuat Oktay 3 Ocak'ı işaaret etti 

7 sa. 12 dk. okuma



TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay, Kanal 7 Genel Yayın Yönetmeni ve Haber 7 yazarı Mehmet Acet'in sunduğu Başkent Kulisi programında dış politikanın gündemindeki başlıkları değerlendirdi. Oktay, büyük güçler arasındaki yeni denklemden Mekke Ortak Savunma Anlaşması'na, ABD'deki seçim sonuçlarından savunma sanayisine kadar birçok konuda açıklamalarda bulundu.


TRUMP, Şİ VE PUTİN BULUŞMASI

Oktay, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi marjında ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in ilk kez "stratejik istikrar diyaloğu" formatında bir araya geldiği toplantıyı değerlendirdi. Kendisini süper güç olarak tanımlayan ülkeler bir araya geldiğinde ilk akla gelenin nüfuz paylaşımı olduğunu belirten Oktay, Washington Post başta olmak üzere bazı uluslararası medya kuruluşlarının buluşmayı "büyüklerin nüfuz paylaşımı" olarak yorumladığını hatırlattı.


F-35 ve S-400 için yeni formül masada! Fuat Oktay'dan 3 Ocak sinyali

Zirvenin 1945'teki Yalta Konferansı ile kıyaslanmasının zaman zaman abartılı bulunduğunu, ancak bunun normal karşılanması gerektiğini söyleyen Oktay, 1980'lerin sonundaki Gorbaçov-Reagan görüşmelerini örnek gösterdi. O yıllarda doktora eğitimi için ABD'de bulunduğunu anlatan Oktay, "Gorbaçov ve Reagan'ın buluşmasına baktığınızda Reagan'ın farklı yaklaşımı, Gorbaçov'un da cevaben farklı yaklaşımıyla ortam daha sıcaktı. Formaliteleri, bürokratların getirdiklerini bırakıp yeni bir dünya düzeni konuşma ve inisiyatif alma havası vardı" dedi.


YALTA İLE ŞINCIN KIYASLAMASI

Oktay, 1945'te Yalta Konferansı'nda çekilen fotoğrafla Şıncın'daki görüntüyü şu sözlerle kıyasladı:


"Yalta'daki üçlü resimde ABD Başkanı Roosevelt ile İngiltere Başbakanı Churchill son derece samimi konuşuyor, Stalin ise kenarda ciddi ve biraz ayrışmış duruyor. O fotoğraf, sıcak savaştan çıkılıp yeni bir güçler dengesinin kurulduğu ve Türkiye'nin de yoğun şekilde içinde bulunduğu Soğuk Savaş döneminin başlangıcını gösteriyordu. Şimdi Şıncın'da da Yalta ile kıyaslanan bir üçlü resim paylaşıldı. Orada da Şi ve Putin'in yakın ve samimi şekilde görüştükleri, Trump'ın ise kenarda daha ciddi durduğu bir tablo var."


F-35 ve S-400 için yeni formül masada! Fuat Oktay'dan 3 Ocak sinyali

"BU RESİM YENİDEN BİR PAYLAŞIMIN İFADESİ"

Tek kutuplu dünyadan çok kutuplu bir yapıya geçildiğini ve yeniden bir kutuplaşma dönemine girildiğini belirten Oktay, Türkiye'nin uzun yıllardır "Dünya beşten büyüktür" çıkışıyla yeni ve adil bir düzen çağrısı yaptığını hatırlattı. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı kastederek söylediği "Burada bir kişi eksik aslında" sözünü anımsatan Oktay, "Bizim bahsettiğimiz daha adaletli, çifte standardı olmayan bir düzen arayışıdır. Halbuki bu resim öyle bir arayışın değil, yeniden bir paylaşımın ifadesi" diye konuştu.


"ASIL FARK NÜKLEER CAYDIRICILIK"

APEC'in çok sayıda ülkenin katıldığı ekonomik bir platform olduğunu hatırlatan Oktay, küresel gayrisafi yurt içi hasılanın 128 trilyon dolar seviyesinde olduğunu söyledi. Oktay, "ABD ve Çin'in toplam gayrisafi yurt içi hasılası yaklaşık 55 trilyon dolarla bunun yüzde 40'ına yaklaşıyor. Rusya'ya baktığımızda ise 2,5 ila 2,7 trilyon dolarlık bir ekonomiyle ciddi bir ekonomik ağırlığı yok. Bu üç ülkeyi farklı kılan asıl unsur nükleer güçleri, nükleer caydırıcılığa ve bunu kullanabilme kapasitesine sahip olmalarıdır" değerlendirmesinde bulundu.


Dünyaya düzen ve adalet getirdiğini iddia eden bu ülkelerin aslında nükleer tehdit dahil küresel istikrarsızlığı beslediğini savunan Oktay, Yeni START müzakerelerine ilişkin rakamları da paylaştı. Yeni START kapsamında nükleer başlıkların 1550'nin, füze fırlatma sistemlerinin 700'ün ve ağır bombardıman uçaklarının 800'ün altına indirilmesinin hedeflendiğini aktaran Oktay, Çin'in de sürece dahil edilmeye çalışıldığını belirtti. Oktay, ABD'de 3 bin 700, Rusya'da 4 bin 400, Çin'de ise 620 nükleer başlık bulunduğunu söyledi ve şöyle devam etti:


"Çin, aradaki ciddi farkı göstererek önce kendi seviyesini yükseltmek istercesine bir tavır sergiliyor. Şu aşamada sonuca ulaşmak zor görünse de böyle istikrarsız bir dönemde masaya oturulması bile anlamlı."


"RUSYA'NIN BU RESİMDE DAİMİ KALABİLMESİ SORU İŞARETİ"

Şıncın'daki üçlü buluşmadan Yalta benzeri yeni bir dünya düzeni çıkmasının çok zor olduğunu savunan Oktay, Rusya'nın bu denklemdeki geleceğine ilişkin çekincelerini de dile getirdi. Oktay, "Rusya bu resmin içerisinde daimi kalabilir mi, soru işareti. Ukrayna ile devam eden mücadelede 5 yıla yaklaşan süreçte sonuç alamamasının getirdiği tablo ve içeride yaşanan ciddi ekonomik güçlükler, sarsıntılar var. Ancak nükleer güçten kaynaklanan bir boyutu da bulunuyor" dedi.


"AVRUPA'YA GÜNAYDIN DİYELİM"

Avrupa'nın üçlü buluşmaya gösterdiği tepkiyi de değerlendiren Oktay, şu ifadeleri kullandı:


"Avrupa isyan ediyor, 'Benim olmadığım bir masada yeni dünya düzeni zor' diyor. Aslında biz de Avrupa'ya günaydın diyelim. Avrupa, Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra dünya düzenini başkalarının olmadığı ortamlarda kuran kıtaydı. Fransa ve Almanya'nın başını çektiği, Rusya ve İtalya'nın yer aldığı, Japonya'nın dahil olmaya çalıştığı ancak Osmanlı İmparatorluğu'nun dışarıda bırakılıp parçalanmasına sebebiyet verildiği bir dönemdi. Şimdi Avrupa aynı durumdan kendisi şikayet ediyor."


"MEVCUT DÜNYA DÜZENİ ÇÖKMÜŞTÜR"

Mevcut dünya düzeninin çöktüğünü ve yeni bir düzen arayışının kaçınılmaz olduğunu belirten Oktay, "Ancak bu yeni düzen, süper güçlerin kendilerine yeniden hizmet etmesi için tasarlanmış bir yapı olmamalı. Coğrafi anlamda, inançlar ve milletler boyutunda daha kapsayıcı olmalı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ndeki 5 ülkenin iki dudağı arasında olmayan, veto hakkının ve çifte standardın bulunmadığı, güçlünün değil haklının yanında olan bir dünya düzeni kurulmalı" dedi.


Rus siyaset bilimci Aleksandr Dugin'in dünyayı 3 ülke arasında paylaştıran harita paylaşımına ilişkin bir soruya ise Oktay, "O Aleksander Dugin'in biraz hayal dünyası. Onun ötesinde ciddiye alınacak bir şey olduğunu görmüyorum" yanıtını verdi.


"BÖLGEDEKİ SORUNLARIMIZI KENDİMİZİN ÇÖZECEĞİ BİRLİKTELİKLER ARIYORUZ"

Dünyanın artık 2 ya da 3 kutuplu değil, çok merkezli bir yapıya evrildiğini belirten Oktay, Türkiye'nin uzun süredir "bölgesel sahiplenme" ilkesini savunduğunu söyledi. Dışarıdan müdahale eden aktörlerin sorunları çözmek yerine daha büyük krizler bırakarak ayrıldığını öne süren Oktay, dünyanın en sıkıntılı coğrafyasının Orta Doğu olduğunu ve buradaki sorunların temelinde İsrail'in bulunduğunu savundu.


Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye arasında hayata geçirilen Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın amacını anlatan Oktay, şöyle konuştu:


"Bizim buradaki arayışımız, bölgedeki kendi sorunlarımızı kendimizin çözeceği birliktelikler; yani güven temelli ittifakların oluşturulması. Mekke Ortak Savunma Anlaşması bu anlamda Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye ile başlayan, 'En azından birbirimize güvenmeye başlayalım' yaklaşımıdır. Bunu tersinden okursanız, birbirinin çıkarlarına saldırmazlık paktıdır. Doğrudan okursanız, herhangi bir ülkeye olabilecek saldırıya üçünün birden karşılık vermesi anlamında bir ittifaktır."


Ardından Katar ile de ikili savunma anlaşması imzalandığını hatırlatan Oktay, Türkiye'nin Katar'da halihazırda askeri üsleri bulunduğunu ve yeni anlaşmayla iş birliğinin daha sistematik bir yapıya kavuştuğunu söyledi. Mekke İttifakı'nın genişlemeye açık olduğunu vurgulayan Oktay, anlaşmanın herhangi bir ülkeye ya da yapıya karşı değil, tamamen bölgenin güvenliğine dönük savunma odaklı bir girişim olduğunu kaydetti.


"YEMEN ÜZERİNDEN BANA BİR ŞEY SÖYLEMEYE ÇALIŞMAYIN"

Anlaşmanın TBMM Dışişleri Komisyonu ve Genel Kurul'daki görüşmeleri sırasında "Yemen'e mi gidiyoruz, asker mi gönderiyoruz?" şeklinde eleştiriler yapıldığını ve Yemen türküleri üzerinden göndermelerde bulunulduğunu aktaran Oktay, bu tartışmalara kendi aile geçmişinden yanıt verdiğini anlattı:


"Ben de orada bir cevap verdim; Yemen üzerinden bana bir şey söylemeye çalışmayın, çünkü ben öz dayısı Yemen'de kalmış bir ailenin evladıyım. Benim öz dayım orada kalanlardan. Mekke Anlaşması böyle bir şey getirmiyor. Anlaşma, NATO'nun 5. maddesine benzer şekilde, öncesinde birçok karşılıklı değerlendirmeyi beraberinde getiriyor. Yani doğrudan herhangi bir yere gideceksiniz olayı yok. Savunma amaçlı olarak buna istihbarat, eğitim, stratejik destek, tatbikatlar ve savunma sanayii boyutunda silah ile mühimmat desteği dahildir. Asker gönderme en son aşamadır ki o da üç tarafın mutabık kaldığı bir çerçevededir, aksi takdirde mümkün değildir."


"BİZ NATO'NUN GÜNEY KANADIYIZ"

Dünyada bugün ekonomiden de önce gelen birincil önceliğin güvenlik arayışı olduğunu belirten Oktay, ABD ve İsrail'in İran'la yaptığı savaşın hem bölgeyi hem de küresel dengeleri sarstığını söyledi. Körfez ülkelerinde ciddi bir güvenlik arayışı oluştuğuna dikkat çeken Oktay, İsrail'in Filistin'deki uygulamalarını "soykırım" olarak nitelendirerek, İsrail'in Suriye, Lübnan, Irak ve İran'a yönelik politikalarının güvenliği ilk sıraya taşıdığını savundu.


Rusya-Ukrayna savaşının Avrupa'daki güvenlik ihtiyacını büyüttüğünü, Pasifik'te ise Tayvan ve Filipinler merkezli gerilimlerin öne çıktığını belirten Oktay, "Avrupa şimdi siyasi çalkantılarla ve öğrenci hareketleriyle iç karışıklıklar yaşıyor. Transatlantik ilişkilerdeki sıkıntılar nedeniyle Avrupa güvenlik mimarisi de yeniden arayışta. Dolayısıyla mevcut tablo ülkeleri farklı birlikteliklere zorluyor. Türkiye de bu anlamda öncülük eden ülkelerden biri" dedi.


Mekke Ortak Savunma İttifakı'nın NATO'ya alternatif olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Oktay, şunları kaydetti:


"Biz NATO'nun güney kanadıyız. Suriye, Irak, İran, Lübnan ve hatta Rusya-Ukrayna NATO sınırı değildir. Ama siz buradaki güvenliği sağlamadan NATO topraklarının güvenliğini sağlama şansınız yok. Buna baktığınızda aslında tamamlayıcı bir boyutu vardır. Nasıl ki Avrupa güvenlik mimarisi arayışı NATO'ya alternatif değilse, NATO şemsiyesinin devamını isterken kendi güvenliğini geliştirecek ilave adımlar atıyorsa, biz de bunu yapıyoruz."


"TRUMP TOPAL ÖRDEK KONUMUNA DÜŞTÜ"

ABD'deki seçimlerde Trump'ın hem Senato'da hem Temsilciler Meclisi'nde ciddi bir yenilgi aldığını ve Demokratların 3 Ocak 2027'de çoğunluğu devralacağını hatırlatan Oktay, bu tablonun Türkiye-ABD ilişkilerine ve küresel siyasete yansımalarının olacağını söyledi.


Türkiye'nin dış politikasının ülkelerin iç siyasi dengelerinden çok doğrudan devletle kurulan ilişkilere dayandığını belirten Oktay, Demokratlarla ve Temsilciler Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkanı olacak isimle yaptığı görüşmelerde de bunu açıkça dile getirdiğini aktardı. Oktay, muhatabına, "Türkiye'nin ilişkisi ABD iledir. Sizin içerideki siyasi rekabetiniz sizi ilgilendirir. Türkiye'nin içerisindeki siyasi yapının ne olduğu da sizi ilgilendirmez" dediğini anlattı.


Kongre'nin her iki kanadını kaybeden Trump'ın "topal ördek" konumuna düştüğünü savunan Oktay, "İkinci döneminde arkasında artık Meclis gücü yok. İstediği kanunları çıkaramayacak, istediği bütçeyi alamayacak, ticaret savaşlarındaki vergi artırma ve indirme yetkilerini ya da dışarıda istediği şekilde savaş başlatıp bitirme yetkisini kullanamayacak" ifadelerini kullandı.



Oktay, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi marjında ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in ilk kez "stratejik istikrar diyaloğu" formatında bir araya geldiği toplantıyı değerlendirdi. Kendisini süper güç olarak tanımlayan ülkeler bir araya geldiğinde ilk akla gelenin nüfuz paylaşımı olduğunu belirten Oktay, Washington Post başta olmak üzere bazı uluslararası medya kuruluşlarının buluşmayı "büyüklerin nüfuz paylaşımı" olarak yorumladığını hatırlattı.


F-35 ve S-400 için yeni formül masada! Fuat Oktay'dan 3 Ocak sinyali

Zirvenin 1945'teki Yalta Konferansı ile kıyaslanmasının zaman zaman abartılı bulunduğunu, ancak bunun normal karşılanması gerektiğini söyleyen Oktay, 1980'lerin sonundaki Gorbaçov-Reagan görüşmelerini örnek gösterdi. O yıllarda doktora eğitimi için ABD'de bulunduğunu anlatan Oktay, "Gorbaçov ve Reagan'ın buluşmasına baktığınızda Reagan'ın farklı yaklaşımı, Gorbaçov'un da cevaben farklı yaklaşımıyla ortam daha sıcaktı. Formaliteleri, bürokratların getirdiklerini bırakıp yeni bir dünya düzeni konuşma ve inisiyatif alma havası vardı" dedi.


YALTA İLE ŞINCIN KIYASLAMASI

Oktay, 1945'te Yalta Konferansı'nda çekilen fotoğrafla Şıncın'daki görüntüyü şu sözlerle kıyasladı:


"Yalta'daki üçlü resimde ABD Başkanı Roosevelt ile İngiltere Başbakanı Churchill son derece samimi konuşuyor, Stalin ise kenarda ciddi ve biraz ayrışmış duruyor. O fotoğraf, sıcak savaştan çıkılıp yeni bir güçler dengesinin kurulduğu ve Türkiye'nin de yoğun şekilde içinde bulunduğu Soğuk Savaş döneminin başlangıcını gösteriyordu. Şimdi Şıncın'da da Yalta ile kıyaslanan bir üçlü resim paylaşıldı. Orada da Şi ve Putin'in yakın ve samimi şekilde görüştükleri, Trump'ın ise kenarda daha ciddi durduğu bir tablo var."


F-35 ve S-400 için yeni formül masada! Fuat Oktay'dan 3 Ocak sinyali

"BU RESİM YENİDEN BİR PAYLAŞIMIN İFADESİ"

Tek kutuplu dünyadan çok kutuplu bir yapıya geçildiğini ve yeniden bir kutuplaşma dönemine girildiğini belirten Oktay, Türkiye'nin uzun yıllardır "Dünya beşten büyüktür" çıkışıyla yeni ve adil bir düzen çağrısı yaptığını hatırlattı. MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı kastederek söylediği "Burada bir kişi eksik aslında" sözünü anımsatan Oktay, "Bizim bahsettiğimiz daha adaletli, çifte standardı olmayan bir düzen arayışıdır. Halbuki bu resim öyle bir arayışın değil, yeniden bir paylaşımın ifadesi" diye konuştu.


"ASIL FARK NÜKLEER CAYDIRICILIK"

APEC'in çok sayıda ülkenin katıldığı ekonomik bir platform olduğunu hatırlatan Oktay, küresel gayrisafi yurt içi hasılanın 128 trilyon dolar seviyesinde olduğunu söyledi. Oktay, "ABD ve Çin'in toplam gayrisafi yurt içi hasılası yaklaşık 55 trilyon dolarla bunun yüzde 40'ına yaklaşıyor. Rusya'ya baktığımızda ise 2,5 ila 2,7 trilyon dolarlık bir ekonomiyle ciddi bir ekonomik ağırlığı yok. Bu üç ülkeyi farklı kılan asıl unsur nükleer güçleri, nükleer caydırıcılığa ve bunu kullanabilme kapasitesine sahip olmalarıdır" değerlendirmesinde bulundu.


Dünyaya düzen ve adalet getirdiğini iddia eden bu ülkelerin aslında nükleer tehdit dahil küresel istikrarsızlığı beslediğini savunan Oktay, Yeni START müzakerelerine ilişkin rakamları da paylaştı. Yeni START kapsamında nükleer başlıkların 1550'nin, füze fırlatma sistemlerinin 700'ün ve ağır bombardıman uçaklarının 800'ün altına indirilmesinin hedeflendiğini aktaran Oktay, Çin'in de sürece dahil edilmeye çalışıldığını belirtti. Oktay, ABD'de 3 bin 700, Rusya'da 4 bin 400, Çin'de ise 620 nükleer başlık bulunduğunu söyledi ve şöyle devam etti:


"Çin, aradaki ciddi farkı göstererek önce kendi seviyesini yükseltmek istercesine bir tavır sergiliyor. Şu aşamada sonuca ulaşmak zor görünse de böyle istikrarsız bir dönemde masaya oturulması bile anlamlı."


"RUSYA'NIN BU RESİMDE DAİMİ KALABİLMESİ SORU İŞARETİ"

Şıncın'daki üçlü buluşmadan Yalta benzeri yeni bir dünya düzeni çıkmasının çok zor olduğunu savunan Oktay, Rusya'nın bu denklemdeki geleceğine ilişkin çekincelerini de dile getirdi. Oktay, "Rusya bu resmin içerisinde daimi kalabilir mi, soru işareti. Ukrayna ile devam eden mücadelede 5 yıla yaklaşan süreçte sonuç alamamasının getirdiği tablo ve içeride yaşanan ciddi ekonomik güçlükler, sarsıntılar var. Ancak nükleer güçten kaynaklanan bir boyutu da bulunuyor" dedi.


"AVRUPA'YA GÜNAYDIN DİYELİM"

Avrupa'nın üçlü buluşmaya gösterdiği tepkiyi de değerlendiren Oktay, şu ifadeleri kullandı:


"Avrupa isyan ediyor, 'Benim olmadığım bir masada yeni dünya düzeni zor' diyor. Aslında biz de Avrupa'ya günaydın diyelim. Avrupa, Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra dünya düzenini başkalarının olmadığı ortamlarda kuran kıtaydı. Fransa ve Almanya'nın başını çektiği, Rusya ve İtalya'nın yer aldığı, Japonya'nın dahil olmaya çalıştığı ancak Osmanlı İmparatorluğu'nun dışarıda bırakılıp parçalanmasına sebebiyet verildiği bir dönemdi. Şimdi Avrupa aynı durumdan kendisi şikayet ediyor."


"MEVCUT DÜNYA DÜZENİ ÇÖKMÜŞTÜR"

Mevcut dünya düzeninin çöktüğünü ve yeni bir düzen arayışının kaçınılmaz olduğunu belirten Oktay, "Ancak bu yeni düzen, süper güçlerin kendilerine yeniden hizmet etmesi için tasarlanmış bir yapı olmamalı. Coğrafi anlamda, inançlar ve milletler boyutunda daha kapsayıcı olmalı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ndeki 5 ülkenin iki dudağı arasında olmayan, veto hakkının ve çifte standardın bulunmadığı, güçlünün değil haklının yanında olan bir dünya düzeni kurulmalı" dedi.


Rus siyaset bilimci Aleksandr Dugin'in dünyayı 3 ülke arasında paylaştıran harita paylaşımına ilişkin bir soruya ise Oktay, "O Aleksander Dugin'in biraz hayal dünyası. Onun ötesinde ciddiye alınacak bir şey olduğunu görmüyorum" yanıtını verdi.


"BÖLGEDEKİ SORUNLARIMIZI KENDİMİZİN ÇÖZECEĞİ BİRLİKTELİKLER ARIYORUZ"

Dünyanın artık 2 ya da 3 kutuplu değil, çok merkezli bir yapıya evrildiğini belirten Oktay, Türkiye'nin uzun süredir "bölgesel sahiplenme" ilkesini savunduğunu söyledi. Dışarıdan müdahale eden aktörlerin sorunları çözmek yerine daha büyük krizler bırakarak ayrıldığını öne süren Oktay, dünyanın en sıkıntılı coğrafyasının Orta Doğu olduğunu ve buradaki sorunların temelinde İsrail'in bulunduğunu savundu.


Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye arasında hayata geçirilen Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın amacını anlatan Oktay, şöyle konuştu:


"Bizim buradaki arayışımız, bölgedeki kendi sorunlarımızı kendimizin çözeceği birliktelikler; yani güven temelli ittifakların oluşturulması. Mekke Ortak Savunma Anlaşması bu anlamda Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye ile başlayan, 'En azından birbirimize güvenmeye başlayalım' yaklaşımıdır. Bunu tersinden okursanız, birbirinin çıkarlarına saldırmazlık paktıdır. Doğrudan okursanız, herhangi bir ülkeye olabilecek saldırıya üçünün birden karşılık vermesi anlamında bir ittifaktır."


Ardından Katar ile de ikili savunma anlaşması imzalandığını hatırlatan Oktay, Türkiye'nin Katar'da halihazırda askeri üsleri bulunduğunu ve yeni anlaşmayla iş birliğinin daha sistematik bir yapıya kavuştuğunu söyledi. Mekke İttifakı'nın genişlemeye açık olduğunu vurgulayan Oktay, anlaşmanın herhangi bir ülkeye ya da yapıya karşı değil, tamamen bölgenin güvenliğine dönük savunma odaklı bir girişim olduğunu kaydetti.


"YEMEN ÜZERİNDEN BANA BİR ŞEY SÖYLEMEYE ÇALIŞMAYIN"

Anlaşmanın TBMM Dışişleri Komisyonu ve Genel Kurul'daki görüşmeleri sırasında "Yemen'e mi gidiyoruz, asker mi gönderiyoruz?" şeklinde eleştiriler yapıldığını ve Yemen türküleri üzerinden göndermelerde bulunulduğunu aktaran Oktay, bu tartışmalara kendi aile geçmişinden yanıt verdiğini anlattı:


"Ben de orada bir cevap verdim; Yemen üzerinden bana bir şey söylemeye çalışmayın, çünkü ben öz dayısı Yemen'de kalmış bir ailenin evladıyım. Benim öz dayım orada kalanlardan. Mekke Anlaşması böyle bir şey getirmiyor. Anlaşma, NATO'nun 5. maddesine benzer şekilde, öncesinde birçok karşılıklı değerlendirmeyi beraberinde getiriyor. Yani doğrudan herhangi bir yere gideceksiniz olayı yok. Savunma amaçlı olarak buna istihbarat, eğitim, stratejik destek, tatbikatlar ve savunma sanayii boyutunda silah ile mühimmat desteği dahildir. Asker gönderme en son aşamadır ki o da üç tarafın mutabık kaldığı bir çerçevededir, aksi takdirde mümkün değildir."


"BİZ NATO'NUN GÜNEY KANADIYIZ"

Dünyada bugün ekonomiden de önce gelen birincil önceliğin güvenlik arayışı olduğunu belirten Oktay, ABD ve İsrail'in İran'la yaptığı savaşın hem bölgeyi hem de küresel dengeleri sarstığını söyledi. Körfez ülkelerinde ciddi bir güvenlik arayışı oluştuğuna dikkat çeken Oktay, İsrail'in Filistin'deki uygulamalarını "soykırım" olarak nitelendirerek, İsrail'in Suriye, Lübnan, Irak ve İran'a yönelik politikalarının güvenliği ilk sıraya taşıdığını savundu.


Rusya-Ukrayna savaşının Avrupa'daki güvenlik ihtiyacını büyüttüğünü, Pasifik'te ise Tayvan ve Filipinler merkezli gerilimlerin öne çıktığını belirten Oktay, "Avrupa şimdi siyasi çalkantılarla ve öğrenci hareketleriyle iç karışıklıklar yaşıyor. Transatlantik ilişkilerdeki sıkıntılar nedeniyle Avrupa güvenlik mimarisi de yeniden arayışta. Dolayısıyla mevcut tablo ülkeleri farklı birlikteliklere zorluyor. Türkiye de bu anlamda öncülük eden ülkelerden biri" dedi.


Mekke Ortak Savunma İttifakı'nın NATO'ya alternatif olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Oktay, şunları kaydetti:


"Biz NATO'nun güney kanadıyız. Suriye, Irak, İran, Lübnan ve hatta Rusya-Ukrayna NATO sınırı değildir. Ama siz buradaki güvenliği sağlamadan NATO topraklarının güvenliğini sağlama şansınız yok. Buna baktığınızda aslında tamamlayıcı bir boyutu vardır. Nasıl ki Avrupa güvenlik mimarisi arayışı NATO'ya alternatif değilse, NATO şemsiyesinin devamını isterken kendi güvenliğini geliştirecek ilave adımlar atıyorsa, biz de bunu yapıyoruz."


"TRUMP TOPAL ÖRDEK KONUMUNA DÜŞTÜ"

ABD'deki seçimlerde Trump'ın hem Senato'da hem Temsilciler Meclisi'nde ciddi bir yenilgi aldığını ve Demokratların 3 Ocak 2027'de çoğunluğu devralacağını hatırlatan Oktay, bu tablonun Türkiye-ABD ilişkilerine ve küresel siyasete yansımalarının olacağını söyledi.


Türkiye'nin dış politikasının ülkelerin iç siyasi dengelerinden çok doğrudan devletle kurulan ilişkilere dayandığını belirten Oktay, Demokratlarla ve Temsilciler Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkanı olacak isimle yaptığı görüşmelerde de bunu açıkça dile getirdiğini aktardı. Oktay, muhatabına, "Türkiye'nin ilişkisi ABD iledir. Sizin içerideki siyasi rekabetiniz sizi ilgilendirir. Türkiye'nin içerisindeki siyasi yapının ne olduğu da sizi ilgilendirmez" dediğini anlattı.


Kongre'nin her iki kanadını kaybeden Trump'ın "topal ördek" konumuna düştüğünü savunan Oktay, "İkinci döneminde arkasında artık Meclis gücü yok. İstediği kanunları çıkaramayacak, istediği bütçeyi alamayacak, ticaret savaşlarındaki vergi artırma ve indirme yetkilerini ya da dışarıda istediği şekilde savaş başlatıp bitirme yetkisini kullanamayacak" ifadelerini kullandı.


The Greek Letter -ekathimeriini.com - 22 November 2026 - Constantine Capsaskis -Editor - Who's on Second

 

FORWARD TO A FRIEND >
Who’s on Second[Shutterstock]
Constantine CapsaskisNewsletter Editor

Welcome to the weekly round-up of news by Kathimerini English Edition. While New Democracy (ND) continues to maintain a comfortable lead over the opposition parties, the true nail-biter is the contest for second place between main opposition party PASOK and the new party created by former Prime Minister Alexis Tsipras (the Greek Left Alliance, ELAS).

Prime Minister Kyriakos Mitsotakis has made public overtures to PASOK, noting that it is the only party with which ND would consider forming a coalition government.

A coalition government remains the most probable outcome of the next elections, with ND still failing to poll high enough for an outright majority. The two most obvious choices to join as junior partner are PASOK and the Greek Solution, on its right.

Mitsotakis, who is seen favourably by one in four PASOK voters, may see an opportunity to further appeal to a moderate, centrist constituency. At the same time, the move shifts responsibility to the opposition if a political deadlock arises following the next elections.

Both PASOK and ELAS are in the process of reaching out to several MPs, mostly those who found themselves sitting as independents as a result of the successive splits of SYRIZA. It is worth noting that this is no small pool of candidates, as 53 MPs, more than a sixth of the house, have been without party affiliation.

They also include several MPs who left SYRIZA to found the New Left, before leaving that party in the aftermath of Tsipras’ announcement of the creation of ELAS.

SYRIZA itself is also fighting for its survival, with many polls suggesting that it may not get enough votes to surpass the 3% threshold for entering Parliament. However, it has seen a recent resurgence and has recorded an upward trajectory that may see the party scrape through.

All this tension came bubbling up this week, when the centre-left parties, and the independent MPs affiliated with Alexis Tsipras, joined forces to call for an inquiry introduced by SYRIZA into bad loans .

The façade of unity quickly dissolved, however, as the parties began drawing battle lines for the upcoming elections, as they largely seek to occupy the same political space and appeal to the same voters.

Spotlight

  • For the fourth consecutive year, the “Reimagine Tourism in Greece” conference organized by Kathimerini brought together leading political and business personalities to discuss the future of the country’s tourist sector. During the proceedings, speakers expressed optimism and highlighted the need for long-term tourism planning, the preservation of authenticity and the Greek character of services, the mitigation of successive economic burdens on businesses, and the development of infrastructure. Prime Minister Kyriakos Mitsotakis opened the proceedings, and in his conversation with Divia Thani, global editorial director of Condé Nast Traveller, indicated the possible introduction of restrictions on new construction on the popular islands of Santorini and Mykonos over the next 20 years. “We want to protect what we already have”, he emphasized. Alexander Zinell, CEO of Fraport Greece, which operates 14 regional airports in the country, noted that inflation and rising costs had not significantly affected tourism despite pessimistic forecasts following the outbreak of war in the Middle East. Closing the conference, President of the Greek Tourism Confederation (SETE) Agapi Sbokou emphasized the need for Greek tourism to transition into a new phase of development characterized by a broader distribution of economic value across society and the domestic production sector.
MUST READS
Technocratizing the Kasos surveysGo to article >
The truth about our power bills
Go to article >
The revenge of ZwanGo to article >
OPINION
Tom EllisEditor-in-Chief, Kathimerini English Edition
Potential candidates for New Democracy’s future leadership[InTime News]

In the upcoming elections, expected around April or May next year, the ruling Conservatives aim at coming our as clear winners with a result that would allow them to govern for a third consecutive term without entering into a coalition.

Reality, though, points to a different outcome. Not with respect to which party will get the most votes. No one disputes that. ND will win. What seems very difficult is being able to form a single party government.

The polls point to no party being able to win an outright majority in parliament, thus the need for a coalition.

Hence, the debate centers more on who the potential partner of New Democracy might be with the choices being either centrist PASOK, publicly favored by most in ND, or a party on the Right.

At the same time, there is another dimension, which for obvious reasons is not discussed by the Prime Minister himself, but is part of the background chatter; it has to do with the percentage New Democracy will achieve and what that might entail for the “day after”.

Kyriakos Mitsotakis has noted that if he gets 25% or less he will be ready to take full responsibility for the result.

In any case, when he either chooses, or is forced by the result, to retire the internal competition for the party’s leadership seems to be taking shape.

There are a number of presumptive successors to Mitsotakis. Along with Defense Minister Nikos Dendias, 68, Finance Minister and currently Chair of Eurogroup Kyriakos Pierrakakis, 43, Deputy Premier and former Finance Minister Kostis Hatzidakis, 62, and possibly someone from the more hard-line conservative wing of the party with indications being that this might be former minister Makis Voridis, 62, whose political career began on the extreme right. In a similar place on the ideological spectrum, one also finds Health Minister and New Democracy VP, Adonis Georgiadis, 55.

It is obviously too early for such a debate to take place in the open. Understandably, the Prime Minister is focused on achieving a resounding victory that would put all that noise to rest.

Still, it comes as no surprise that after seven and a half years in power, the issue is being discussed, at least in the background.

CHART OF THE WEEK
Greece remained the biggest consumer of antibiotics in the European Union, at 31 defined daily doses per 1,000 inhabitants per day (meaning 3% of the population is estimated to be taking antibiotics on any given day). The next country on the list was Malta, at just under 26 doses per 1,000 inhabitants per day. Antibiotic use recorded an increase for the second year in a row, moving the country further away from targets to curb antibiotic consumption to help confront antimicrobial resistance.
 
ESCAPADE
Finding Arcadia in, well, Arcadia

Four professionals describe how they put down roots in this Peloponnesian region and plan to stay.

Go to article >
ECONOMY IN A NUTSHELL
“The Euronext Athens (ATHEX) general index closed at 2,552.23 points, down 3.17% from last week.”
“The final budget draft submitted by the Finance Ministry to Parliament forecasts the growth rate rising to 2.3% in 2027 from 2% in 2026, and inflation easing from 4% in 2026 to 2.8% in 2027. The high rate of inflation is also predicted to increase tax revenues.”
“Greece’s current account deficit increased by 2.5 billion euros over the first nine months of the year, totalling 9.4 billion euros. According to the Bank of Greece, this was due to a deterioration in the trade balance, as well as a deficit in the secondary income balance.”
WHAT'S ON THE AGENDA
  • 24/11/2026Athens Christmas Tree: The Municipality of Athens will light up the Christmas tree in Syntagma Square.
  • 25/11/2026Strike: A general strike has been called by unions representing both public and private sector workers, with demands including higher salaries, better working conditions, and the signing of collective agreements.
  • 27/11/2026Tempe: Kostas A. Karamanlis, who was serving as Transport Minister at the time, has been summoned to testify before an investigative magistrate over the Tempe railway disaster.
Editor's PickStill occupying a central place in Greece’s modern national narrative, the 1973 Athens Polytechnic uprising has been both grossly exploited and grossly downplayedAlexis PapachelasRead the article
PODCAST
15/11/2026 • 59:15The GSI, the EU’s Turkey challenge, and Cyprus’ growing role in the East MedNektaria Stamouli, Vassilis Nedos, Marc Pierini, Alan Makovsky and Jonah Brody join Thanos Davelis this week as we look into the latest developments on the Great Sea Interconnector, the EU’s Turkey challenge, and Cyprus’ growing role in the East Med.
We’d like to hear from youShare your feedback at newsletters@ekathimerini.com
Did you receive this email from a friend?Subscribe to our newsletters here