BBC NEWS TÜRKÇE
Berlin'de seçimleri kazanan Sol Parti'nin başbakan adayı Elif Eralp kimdir?
- BBC News Türkçe
- Berlin
- Okuma süresi 6 dk
Almanya'nın başkenti Berlin, eyalet parlamentosunu ve yeni hükümeti belirlemek üzere 20 Eylül Pazar günü sandık başındaydı.
Kamu yayıncıları ARD ve ZDF'nin sandık çıkış anketlerine göre Sol Parti (Die Linke), Başbakan Friedrich Merz'in liderliğindeki merkez sağ Hristiyan Demokrat Birliği CDU'yu mağlup etti.
İlk sonuçlar, Sol Parti'nin adayı Türkiye kökenli Elif Eralp'i %25,3 ile önde gösteriyor.
Berlin hem eyalet hem de başkent statüsünde olduğu için bu göreve seçilen kişi, hem belediye başkanı hem de eyalet başbakanı yetkilerini taşıyor.
Ancak Elif Eralp'ın "Regierende Bürgermeisterin" (Yönetici Belediye Başkanı) görevini üstlenebilmesi için büyük olasılıkla bir koalisyon çoğunluğu oluşturması gerekecek.
Seçim sonrasında konuşan Eralp, "Bugünden itibaren birlikte Berlin'i değiştiriyoruz" dedi.
Şu anda Almanya'nın başkentinde koalisyon hükümetini yöneten CDU ise %19'da kaldı.
Oy oranını yaklaşık iki katına çıkaran aşırı sağcı Almanya için Alternatif (AfD) ise %16 ile üçüncü sırada.
Haberin sonu
Perşembe günü yapılan bir anket, seçmenin yüzde 23'ünün kararsız olduğuna işaret ediyordu.
Merz üzerindeki baskı artıyor
Berlin'deki seçim her ne kadar bir eyalet seçimi olsa da sonuçları başbakan ve aynı zamanda CDU'nun genel başkanı olan Friedrich Merz üzerindeki baskıyı artırdı.
CDU'nun, 6 Eylül'de AfD karşısında Saksonya Anhalt'ta aldığı ağır yenilgi, Merz'in başbakanlık koltuğunu sarstı.
20 Eylül'de bir diğer eyalet seçiminin yapıldığı Mecklenburg-Vorpommern'de partisi parlamentoda kalabilmesi için gerekli olan %5 barajının altına düştü.
Merz, bu sonucu partisi için "bir felaket" olarak nitelendirdi ve sorumluluğu üstlendiğini söyledi. Ancak aldığı ağır sonuçlara rağmen görevde kalacağı mesajı verdi.
Eralp'in galibiyeti Berlin'de hangi ilklere yol açabilir?
Berlin hem eyalet hem de başkent statüsünde olduğu için buraya seçilen yönetici, hem belediye başkanı hem de eyalet yöneticisi unvanını alıyor. Yönetici Belediye Başkanı unvanını taşıyan makama Eralp'in seçilmesi durumunda kent tarihinde ilk kez göçmen kökenli bir siyasetçi bu görevi üstlenecek.
Seçim zaferi, Sol Parti açısından da önemli bir dönüm noktasını temsil ediyor.
Bugüne kadar hep Hristiyan Demokrat ya da Sosyal Demokrat başbakanların yönettiği Berlin'de, ilk kez sosyalist bir parti yeni koalisyon hükümetini kurmaya hak kazanıyor.
Sol Parti "Doğu Almanya'nın mirası" olarak tanımlanan, demokratik sosyalist hatta kimilerine göre de aşırı sol, sol popülist bir parti.
Merkez sağ ve sol partilerinin kan kaybettiği, aşırı sağcı AfD'nin Almanya'nın en güçlü siyasi partisi haline geldiği bir dönemde, siyaset yelpazesinin sol ucunda yer alan Sol Parti'nin göçmen kökenli adayı Eralp'in oy oranlarını bu denli arttırmayı nasıl başardığı büyük merak uyandırıyor.
'AfD'ye verilecek yanıt benim'
45 yaşındaki Eralp hayat hikayesiyle olduğu kadar, insan hakları alanında verdiği mücadelelerle de tanınıyor.
Eralp seçim kampanyasında Berlin'de kapı kapı dolaştıklarını, AfD'ye oy veren seçmenlerle de görüştüklerini anlatırken, aslında vatandaşların gerçek gündeminin ekonomik sorunlar olduğunu ancak merkezdeki partilerin hatalı politikalarının, seçmenleri AfD'nin kollarına ittiğini söylüyor.
Eralp, AfD'nin "gerçekleri çarpıtarak ekonomik sorunların sorumlusu olarak göçmenleri gösterdiğini" ancak "hiçbir zaman sorunlara gerçek çözüm önerileri getirmediğini" savunuyor.
Kendilerinin ise yüksek kiralar, hayat pahalılığı gibi konularda sosyal adalet taleplerini gündeme taşıdıklarını, iktidara gelmeleri durumunda da sorunları çözeceklerini savunuyor.
"Berlin'de göçmen kökenli bir siyasetçi olarak benim seçilmem, göçmenleri hedef alan AfD'ye karşı verilecek bir yanıt da olacaktır" diyen Eralp, Sol Parti'nin Berlin'de iktidara gelmesinin, Almanya genelinde son aylarda esen aşırı sağ rüzgarını tersine çevireceğini vurguluyor.
Türkiye'deki 80 darbesinden kaçan sosyalist ailenin kızı
Evli ve iki çocuk annesi Elif Eralp, 1980 darbesinde sonra Türkiye'den kaçan ve Almanya'ya iltica eden sosyalist bir ailenin kızı.
Sol Partili siyasetçinin, doktor ve sendikacı olan babası ile fabrikalarda kadın işçileri örgütlediği için birkaç hafta süreyle hapis yatan annesi, darbeden sonra ani bir kararla Türkiye'den kaçarak Almanya'ya sığınıyor.
Eralp, annesinin Almanya'ya ayak bastığında kendisine hamile olduğunu, kısa bir süre sonra da Münih'te dünyaya geldiğini, küçük yaşlardan itibaren göçmenlerin yaşadıkları zorlukları ve korkuları birebir yaşadığını anlatıyor.
"Annem geçenlerde hatırlattı, çocukken ona 'Türkiye'den geldiğimiz için bizi de mi öldürecekler şimdi?' diye sormuşum" sözleriyle, günümüzde aşırı sağın yeniden güçlenmesinden duyulan korkuları çok iyi anladığını ifade eden Eralp sözlerini şöyle sürdürüyor:
"Ebeveynlerimin hayatı ve yaşadıklarımız, kim olduğumu, hukuk okumamı ve siyasete girmemi derinden şekillendirdi. Çünkü çok fazla adaletsizliğe tanık oldum ve bu nedenle siyasete girdim."
Eralp, Zohran Mamdani'yi mi örnek aldı?
Astronomik kiralara, dev emlak şirketlerine savaş açması, bu şirketleri kamulaştırmayı vadetmesi, sosyal adalet taleplerini güçlü bir şekilde dile getirmesi, Filistinliler ile dayanışma eylemlerine destek vermesi, kendisinin sıklıkla ABD'nin göçmen kökenli sosyalist siyasetçisi olan New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani'ye benzetilmesini de beraberinde getiriyor.
Seçim kampanyasını "Berlin'i herkes için yaşanabilir bir kent haline getireceğim" sloganıyla yürüten Elif Eralp, tıpkı Mamdani gibi seçim kampanyasını kapı kapı dolaşarak, seçmenle doğrudan temas kurarak yürüttü.
Eralp, Mamdani'nin başarısından dersler çıkardıklarını gizlemiyor.
"Kapitalizmin kalbi sayılan New York'ta bir demokratik sosyalistin elde ettiği başarı, büyük bir başarıdır. Mamdani, tüm sol partiler ve sol hareketler için çok önemli bir rol modeldir" diyen Eralp, "Birbirimizden öğrenmeye çalışıyoruz" sözleriyle de Mamdani'nin ekibiyle irtibat halinde olduklarını açıklıyor.
'Babamın oy kullanma hakkı olmaması kabul edilemez'
AB ülkelerinin büyük bölümünde göçmenler yerel seçimlerde oy verme hakkına sahip.
Almanya'da ise AB üyesi ülkelerin vatandaşları dışındakilere bu hak tanınmıyor.
Oysa Almanya'da yaşayan yabancı ülke vatandaşlarının yüzde 60'ı, AB üyesi ülkelerin vatandaşı değil; en büyük grubu da Türk vatandaşları oluşturuyor.
"40 yılı aşkın süredir Almanya'da yaşayan babamın oy kullanma hakkı yok. Bu kabul edilemez" diyen Eralp, Berlin'de aylardır yürüttüğü seçim kampanyası esnasında kapısını çaldığı her iki evden birinde oy verme hakkına sahip olmayan bir ailenin yaşadığına işaret ederek, bunun demokrasi açığı olduğunu söylüyor.
Beş yıldan uzun süredir Almanya'da yaşayan her bireye hem yerel hem eyalet, hem de genel seçimlerde oy verme hakkının tanınması gerektiğini savunan Eralp, ülkede yaşayan herkesin, yaşamlarını etkileyecek siyasi karar alma süreçlerine katılımının demokrasi ve adaletin bir gereği olduğunu vurguluyor.
Bunun önünü açacak Anayasa değişikliği için de Berlin parlamentosunda çoğunluğu sağlamak için mücadele etme sözü verdi.
Gazze ve İsrail tartışmaları için 'çifte standart' eleştirisi
Seçim kampanyasının son günlerinde Elif Eralp, partisine yöneltilen antisemitizm suçlamaları nedeniyle zor anlar yaşadı.
Hatta partisinin Berlin'deki bir seçim etkinliğinde rapçi Dahabflex'in "İsrail ordusuna ölüm" çağrısının yer aldığı bir şarkı seslendirirken, parti yetkililerin hiç müdahale etmemiş olması geniş yankı buldu.
"Yahudi yaşamının korunmasını açıkça destekliyor ve her türlü antisemitizme karşı çıkıyorum" sözleriyle seçim etkinliğinde yaşananları kınayan Eralp, kendisinin en temel önceliğinin Berlinlilerin dertlerine çare bulmak ve hayatlarını iyileştirmek olduğunu, istisnasız herkesin kendisini güvende hissetmesi gerektiğini ve bunun hem Yahudiler hem Müslümanlar, hem de Filistinlileri kapsadığını söyledi.
Almanya'da Gazze'ye ilişkin tartışmaları "çifte standart" diye eleştiren Sol Partili siyasetçi, "Rusya ve Putin söz konusu olduğunda haklı olarak insan hakları ve uluslararası hukuka vurgu yapılıyor, ancak İsrail söz konusu olduğunda bu yapılmıyor" dedi.
Sol Parti'nin hem Filistin'in hem İsrail'in var olma hakkını desteklediğini söyleyen Eralp "Aşırı sağcı İsrail hükümetini eleştirmenin antisemitizm olmadığını, bir gereklilik olduğunu" savunuyor.
Eralp ayrıca "İsrail Başbakanı Netanyahu ile Uluslararası Adalet Divanı'nda soykırım suçlamasıyla yargılanan aşırı sağcı İsrail hükümetinin de bu konuda hesap vermesi gerektiğini" belirtiyor.
Koalisyon ortaklığı
Sol Parti'nin seçimlerden birinci parti çıkması, Eralp'in eyalet başbakanlığını üstlenmesi için yeterli değil.
Anketler, hiçbir partinin tek başına iktidara gelebilecek sandalye sayısına ulaşamayacağına işaret ediyor.
Mevcut tablo Sol Parti'nin en az iki koalisyon ortağına ihtiyacı olacağını gösteriyor.
Burada öne çıkan alternatif Sol Parti liderliğinde, SPD ve Yeşiller tarafından üçlü bir koalisyon kurulması.
SPD'nin adayı Steffen Krach, seçim kampanyası süresince tercihlerinin CDU mu yoksa Sol Parti mi olacağı konusunda soruları yanıtsız bırakırken, önce seçim sonuçlarını görmek istediklerini söylemişti.
Ancak SPD'nin, Eralp'in konut şirketlerini kamulaştırma vaadi nedeniyle Sol Parti ile bir koalisyon yerine, CDU ile bir koalisyonu tercih edebileceği konuşuluyor.
Berlin'de ilk kez 16-17 yaşındaki gençler de oy kullandı
Bu arada yaklaşık 3 milyon 700 bin nüfuslu Berlin'deki eyalet seçimlerinde 2 milyon 500 bin seçmen oy kullandı.
2023 yılında Berlin Anayasası'nda yapılan değişiklikle oy kullanma hakkı 18'den 16'ya düşürüldü.
Aşırı sağcı AfD'nin karşı çıktığı bu değişikliğe CDU, SPD, Yeşiller ve Sol Parti gençlerin siyasi karar alma süreçlerini katılımını daha erken yaşlarda sağlayarak demokrasiyi güçlendirmek hedefiyle destek vermişti.
Bu değişiklik, 16-18 yaş aralığındaki yaklaşık 55 bin 400 gence sandığa giderek oyunu kullanma fırsatı sağladı.
