AVİM'in DÜZENLEDİĞİ “GÜMRÜ'DEN LOZAN'A TÜRKLER VE ERMENİLER” BAŞLIKLI KONFERANS GERÇEKLEŞTİ - 07.10.2026

 

AVİM'in DÜZENLEDİĞİ “GÜMRÜ'DEN LOZAN'A TÜRKLER VE ERMENİLER” BAŞLIKLI KONFERANS GERÇEKLEŞTİ 

07.10.2026

AVİM'in 2026 yılı Ömer Engin Lütem Konferansları’nın altıncısı, 6 Ekim 2026, Salı günü gerçekleşmiştir. Konferansta, Prof. Dr. Nejla Günay, “Gümrü’den Lozan’a Türkler ve Ermeniler” adlı çalışmasında yer alan bilgileri paylaşmıştır.

Prof. Dr. Nejla Günay konferansta, Gümrü’den Lozan’a uzanan dönemi arşiv belgeleri ışığında değerlendirmiş ve Ermenilerin Türkiye’ye karşı ortaya attığı iddiaların gerçek olmadığı konusuna ilişkin, daha önce ele alınmamış belgeleri anlatmıştır. Taşnak Ermenistanı başbakanlarından Hatisyan’ın, Gümrü müzakereleri sırasında Türk heyetine sunduğu notada yer alan, Ermenilerin nüfusu ile ilgili bilgiler dünyanın farklı bölgelerinde yaşayan Ermenilerin sayısını ortaya koymaktadır. Milletler Cemiyeti Arşivi’nde bulunan belgeler de bunu desteklemektedir. Prof. Dr. Günay, “Gümrü’den Lozan’a Türkler ve Ermeniler” adlı çalışmasından hareketle söz konusu belgelerin Ermeni nüfusuna ve dönemin gelişmelerine ilişkin ortaya koyduğu verileri değerlendirerek, bunların Ermeni iddiaları bakımından taşıdığı önemi ve Türk tezlerine ilişkin sunduğu tarihsel dayanakları ele almıştır. Söz konusu bilgiler, Ermenler'in ortaya attığı iddiaları çürütmekte ve Türkiye'nin haklılığını ortaya koymaktadır.

Prof. Dr. Nejla Günay'ın sunduğu tebliğin geniş özeti şu şekildedir:

📌 Konferansın Geniş Özeti ve Temel Başlıkları

• Asılsız İddiaların Çürütülmesi: Prof. Dr. Nejla Günay, sunumunda Gümrü'den Lozan'a uzanan tarihsel kesiti ilk kez gün yüzüne çıkan arşiv belgeleri ışığında analiz etmiştir. Çalışmanın en temel odağı, Ermeni lobilerinin ve Taşnak hükümetinin Türkiye'ye yönelik ortaya attığı demografik ve siyasi iddiaların tarihi gerçeklerle uyuşmadığını kanıtlamaktır.

• Taşnak Başbakanı Hatisyan'ın İtiraf Niteliğindeki Notası: Konferansın en dikkat çekici tespiti, Taşnak Ermenistanı Başbakanlarından Aleksandr Hatisyan'ın Gümrü müzakereleri sırasında Türk heyetine bizzat sunduğu resmi nota olmuştur. Bu notada yer alan nüfus bilgileri, dünyanın farklı bölgelerinde ve Osmanlı topraklarında yaşayan Ermenilerin gerçek sayısal verilerini ilk ağızdan ortaya koymaktadır.

• Milletler Cemiyeti Belgeleriyle Teyit: Sunulan tebliğde, Hatisyan'ın Türk heyetine verdiği bu nüfus verilerinin Milletler Cemiyeti Arşivi'nde yer alan resmi raporlar ve belgelerle birebir örtüştüğü ve birbirini desteklediği gösterilmiştir.

• Osmanlı Ermenilerinin Durumu (1922 Sonu): Bu yeni belgeler kronolojik olarak incelendiğinde, iddiaların aksine 1922 yılının sonları itibarıyla Osmanlı Ermenilerinin çok büyük bir kısmının hayatta olduğu ve farklı coğrafyalara dağıldığı resmi verilerle ispatlanmaktadır. özellikle Ermenistan Cumhuriyeti’nin 28 Kasım 1920’de Türkiye’ye sunduğu diplomatik nota bu tespiti kesinleştiren en büyük kanıttır.

• Lozan Konferansı'na Etkisi: Ermenistan hükümetinin resmi yazışmalarında itiraf ettiği bu nüfus ve bölge gerçekleri, Lozan Konferansı sırasında Türk heyetinin masaya koyduğu en güçlü diplomatik kozlardan biri olmuştur. Bu belgelerin sunduğu hukuki ve tarihi gerçekler sayesinde, Batılı devletlerin ve Ermeni heyetlerinin Lozan'daki toprak ve "Ermeni yurdu" talepleri konferans nezdinde tamamen reddedilmiştir.