Friday, July 31, 2026

Cumhuriyet gazetesi - Alev Coşkun - 31 Temmuz 2026 - CHP'nin ruhu ne demektir? "73 yıl üyesi olduğum tarihi CHP'den (neden) istifa ediyorum."

 

CHP’nin ruhu ne demektir?

31.07.2026 04:00
Güncellenme:

Image

Image

Ortanın solu hareketi başladı. Ecevit’in yanında yer aldım. Ecevit’in genel başkan sıfatıyla katıldığı ilk genel seçimi olan 1973 seçimlerini CHP İzmir il başkanı olarak yönettim. Daha sonra parti meclisi üyeliği, merkez yönetim kurulu üyeliği, parti genel basın sözcülüğü, 1977 seçimlerinde önseçimle yine İzmir listesinde ön sıralarda yer almam ve tekrar seçilmem... 1978-1979’da Ecevit hükümetinde Turizm ve Tanıtma Bakanlığı...

1980 askeri darbesi ve ardından zorlu günler... Böylesi bir geçmişi bırakıyor ve 73 yıl üyesi olduğum tarihi CHP’den istifa ediyordum.

Bu istifanın temel nedeni CHP kültürüne uyulmamasıdır. Kısaca bu konu üzerinde durmalıyız.

ECEVİT VE İNÖNÜ... 

Ecevit genç bir gazeteci iken 1957 seçimlerinde İnönü tarafından kontenjandan Ankara milletvekili yapıldı. 1961-1965 yıllarında İnönü’nün kurduğu koalisyon hükümetlerinde Çalışma Bakanlığı’na getirildi. 1965’ten sonra Ecevit ortanın solu çalışmalarına başladı. Halka gitti. “Emek en yüce değerdir”, “Toprak işleyenin, su kullananındır” dedi. Ecevit konuşmalarında “Halk değişim istiyor” diyordu.

Sonunda kurultayda İnönü ve Ecevit karşı karşıya geldi. CHP kurultayı İnönü’ye büyük saygı gösteriyor ancak Ecevit’i seçiyordu. 1.5 ay sonra yapılan kurultayda seçimi kazanan Ecevit kürsüden inerken İnönü ayağa kalktı, ceketinin üç düğmesini ilikledi ve saygı ile selamladı. İnönü aslında kurultaya saygı gösteriyordu.

Ben seni milletvekili yaptım, ben seni bakan yaptım ama beni arkadan hançerlediniz demiyordu.

İşte CHP’nin siyasal kültürü budur. CHP’de kurultay en üst karar makamıdır ve kurultayın seçtiği kişiye herkes saygı gösterir.

CHP’nin kuruluş dilekçesinde ikinci imzası olan, Atatürk’ten sonra uzun yıllar CHP’nin genel başkanlığını yapmış olan İnönü, kurultayın kararını üstün saygı ile karşılıyordu. İşte CHP siyasal kültürü denen kavram budur.

Bir de son 2023 kurultayına bakalım. Özgür Özel aslında delegelerin istediği değişimi, önseçimin temel alınması gerektiğini dile getiriyordu. Örgütün söz sahibi olmasını ileri sürüyordu. Sonunda başkanlık seçimini kazandı. İkinci tur seçiminde arayı daha da açtı.

Kılıçdaroğlu ve etrafı başından itibaren bu seçime karşı çıktı. Kılıçdaroğlu sürekli “Arkamdan hançerlendim” dedi. Oysa İnönü’yü örnek almaları, kurultayın verdiği karara saygı göstermeleri gerekirdi.

Kılıçdaroğlu’nun CHP’nin bu kültürünü özümseyemediğini gösteriyor. Çünkü CHP’de daima kurultayın kararına saygı duyulur. İsmet İnönü’nün bu davranışına karşı Kılıçdaroğlu’nun genel başkanlığının temel karakteri şudur: “Ben CHP genel başkanıyım. Herkes benim kararıma uymak zorundadır. Tıpış tıpış gelip oy verirler.” Bu temel nitelik Kılıçdaroğlu’nun ömür boyu yaşadığı bürokrasi kurallarından gelmektedir. CHP’nin ana karakterine uymaz.

KUVAYI MİLLİYE 

Bir başka önemli nokta CHP’nin Kuvayı Milliye kökleridir. CHP’nin kuruluş dilekçesi 9 Eylül 1923 tarihinde İçişleri Bakanlığı’na verilmiştir. 1927 yılında yapılan ilk kurultayında Atatürk, CHP’nin kuruluşunun Eylül 1919’daki Sivas Kongresi olduğunu açık bir biçimde ortaya koymuştur. Nutuk’ta da bunun gerekçesini anlatmıştır.

2018 yılından bugüne her yıl 9 Eylül’de CHP’nin kuruluşunun Sivas Kongresi olduğunu belgeler göstererek yazıyorum. Sivas Kongresi tüm Kuvayı Milliye örgütlerini birleştirmiş ve Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ortaya çıkmıştır.

Tam bağımsızlık kararı alınmış, manda ve himaye reddedilmiştir. Temel amaç “milli irade”yi egemen kılmaktır.

CHP’Yİ ÖZÜMSEYEMEDİ 

Atatürk açıkça, CHP’nin kuruluşunu Sivas Kongresi’ne alarak, CHP’nin Kuvayı Milliye köklerine sahip çıkmasını istemiştir.

CHP’liler kurultayın seçtiği bir genel başkan yerine mahkemenin tayin ettiği bir kişiyi kabul edemezler. İşin Kuvayı Milliye temelleri de aslında budur. Kılıçdaroğlu CHP’nin bu Kuvayı Milliye niteliğini de özümseyemedi. Kılıçdaroğlu hiçbir zaman CHP’nin karakterini ve ruhunu anlayamadı.

Tüm bunları bir araya getirdiğimizde benim 73 yıllık CHP üyeliğinden istifa etme nedenlerim de ortaya çıkıyor. Özellikle Sivas Kongresi’nde köklerine sahip çıkılan Kuvayı Milliye ruhu istifamda çok önemli bir rol oynamıştır.

— BİTTİ —

No comments:

Post a Comment