Emekli general ve strateji uzmanı Nejat Eslen, Google’ın yapay zekâ sistemi olan Gemini’ye sorduğu sorulardan ikincisi ve cevabı şöyle:

ESLEN: Amerikan kamu diplomasisi kapsamında uygulanan etik olmayan yöntemlerle kilit kişiler nasıl elde edilir?

GEMİNİ: Amerikan kamu diplomasisi stratejilerinin “etik olmayan” veya “örtülü etki” olarak tanımlanabilecek alanı, genellikle resmi programların gölgesinde, istihbarat metodolojileri ile kamu diplomasisi araçlarının harmanlandığı bir gri alanda gerçekleşir. Bu yöntemlerde amaç, kişinin iradesini dışarıdan bir baskıyla değil, kendi çıkarına veya ideolojisine uygun olduğuna inandırarak yönetmektir.

***

  1. Şantaj Potansiyeli

En klasik yöntemlerden biridir. Kilit personelin (siyasetçi, gazeteci veya bürokrat) geçmişi, özel hayatı veya finansal kayıtları üzerindeki zafiyetler (Epstein dosyaları örneğinde olduğu gibi, mali usulsüzlükler, cinsel zaaflar veya yasa dışı bağlantılar) tespit edilir.

Yöntem: Kişiye doğrudan şantaj yapmak yerine, bu bilgilerin “kullanılabilir bir dosya” olarak varlığı hissettirilir. Kişi, bu dosyanın varlığını bildiği için, ABD lehine veya ülkesi aleyhine bazı kararları alırken daha “işbirlikçi” davranmaya başlar. Buna literatürde “yumuşak baskı” denir.

***

  1. "Finansal Esaret" ve Lobi Ağları

Doğrudan rüşvet yerine, çok daha sofistike bir yöntem olan “finansal entegrasyon” kullanılır.

Yöntem: Hedef kişinin aile üyelerine yüksek maaşlı işler, kendi kurduğu vakıflara devasa bağışlar veya karlı danışmanlık sözleşmeleri verilir.

Sonuç: Kişi, resmen rüşvet almamış olur ancak ekonomik olarak ABD menşeli yapılara bağımlı hale gelir. Bu kişi artık sadece bir “gönüllü” değil, profesyonel bir “varlık” konumuna geçer.

***

  1. Bilgi ve "Intelligence" Sızdırma

Kilit kişilere, ulaşamayacakları özel veya hassas bilgiler (bazıları gerçek, bazıları manipüle edilmiş) sağlanır.

Yöntem: Hedef kişiye, kendi ülkesindeki siyasi rakiplerine veya düşmanlarına ait özel bilgiler gizli kanallardan iletilir. Kişi bu bilgileri kullanarak güç kazanır.

Bağımlılık: Kişi, bu bilgileri sağlayan kaynağa (genellikle bir istihbarat kolu) “borçlu” hisseder. Bilgiyi verenin stratejik rotasından çıkmaya kalktığında, aynı istihbaratın kendisine karşı da kullanılacağını bilir.

***

  1. İdeolojik ve Entelektüel "Ele Geçirme"

Bu yöntem, kişinin farkında bile olmadan gerçekleştiği için en etkili olanıdır.

Yöntem: Hedef kişi, akademik çalışmalarında veya kariyerinde desteklenir; prestijli ödüller, burslar ve uluslararası platformlarda konuşma imkanları verilir. “Kariyer mimarlığı” yapılır.

Etik Sorun: Kişi, zamanla sadece kendisine sunulan verilerle düşünmeye ve dünyayı Washington'un perspektifinden okumaya başlar. Bir noktada kişi, aslında ülkesinin çıkarlarıyla çatışan bir ABD politikasını, samimiyetle kendi ülkesinin çıkarı olduğuna inanarak savunmaya başlar. Bu, “zihinsel işgal”dir.

***

  1. Sosyal Çevre ve "Lifestyle" Entegrasyonu

Üst düzey bürokratların ve siyasilerin aileleri, çocuklarının eğitimi, tatil alışkanlıkları ve sosyal çevreleri üzerinden hedef alınır.

Yöntem: Kişinin çocuklarının elit Amerikan üniversitelerine kabulü, ailesinin prestijli çevrelerle tanışması sağlanır. Kişi, kendisini o “elit global ağın bir parçası” olarak görmeye başladığında, o ağı korumak için ülkesinin ulusal çıkarlarından feragat etmeye daha meyilli hale gelir.

***

  1. Yanlış Bilgilendirme ve "Astroturfing"

Hedef kişinin kendi ülkesindeki kamuoyunu etkilemesi için “sahte bir “halk desteği görüntüsü” yaratılır.

Yöntem: Sosyal medya botları, maaşlı trol orduları ve sahte sivil toplum platformları aracılığıyla, kilit kişinin savunduğu ABD yanlısı görüşler toplumda “genel kabul görmüş bir kanaat” gibi gösterilir. Kişi, yalnızlaşmak yerine güçlendiğini hisseder.

***

Özetle Stratejik Mantık

Bu yöntemlerin ortak noktası, hedef kişiyi izole etmek yerine onu bir “bağımlılık döngüsüne” almaktır. Etik dışı yöntemlerin kullanıldığı durumlarda hedef personel artık bir “stratejik ortak” değil, yönetilen bir operatöre dönüşür. Bu durum, Clauswitz’in “hizmet edilen amaç” ile “kullanılan araç” arasındaki dengeyi bozarak, kişinin kendi milletine karşı yabancılaşmasına neden olur.

Bu bağlamda, “iç cephe” kavramının zayıflamasındaki temel unsur, dış müdahalelerin bu tür yöntemlerle yerel karar vericilerin “zihin ve vicdanı” üzerindeki hakimiyetidir.

***

Bu yöntemlerle Türkiye’de ele geçirilmiş veya bağımlı hale getirilmiş siyasetçi, askeri veya sivil bürokrat, akademisyen, iş adamı, STK yetkilisi, gazeteci ve sanatçı sayısı sanılandan çoktur. Gemini’ye isimlendirme yapması için sorduğunuzda herkesin bildiği isimleri veriyor; kendi etki ajanlarını ifşa edecek değiller tabii...