Friday, November 13, 2026

Yalçın Karatepe -BirGün - Af kimden dilenir? Giriş: 13.11.2026 05:00 · Güncelleme: 08:25

 

Yalçın Karatepe -BirGün - Af kimden dilenir?

BDDK Başkanı Şahap Kavcıoğlu Çarşamba günü görevden affını istediğini duyurdu. Gerekçesi şuydu: “Kurumumuzun daha fazla yıpranmaması için Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’dan affımı istedim.”

Cümleye dikkat edin. Af, atayandan isteniyor. Oysa bir kamu görevlisinin hesap vermesi gereken yer, kendisini atayan makam değil; görevini kendileri adına yaptığı yurttaşlardır.

Bu skandalda o yurttaşların sayısı da belli: Tasfiye kapsamındaki fonlarda 455 bin 758 tekil yatırımcı vardı. BDDK’nın bir başkan yardımcısı ile iki daire başkanının soruşturma kapsamında tutuklanmasının ardından gelen bu “af” talebi, sorumluluğu ortadan kaldırmaz. Hele ki kurum, daha iki hafta önce kendisi ve başkanı hakkındaki iddiaları “bütünüyle asılsız” diye nitelendirip hukuki süreç başlatacağını açıklamışken.

FONLARI DENETLEMEMEK, SORUMLULUK ALMAMAK DEĞİLDİR

Kavcıoğlu’nun temel savunması, BDDK’nın yatırım fonlarını denetlemediği, bunun SPK’nın işi olduğu yönünde. Doğru. Ama eksik. Çünkü mesele yalnızca fonların günlük denetimi değildir. Krizin bankacılık, tasarruf finansmanı, yatırım bankacılığı ve kamu eliyle gerçekleştirilen devir süreçleriyle kesişen halkaları vardır. Bu halkaların önemli bölümü BDDK’nın görev alanına girmektedir.

Birincisi, Pusula grubunun İktisat Katılım Bankası. BDDK bankaya Aralık 2024’te kuruluş, Şubat 2026 tarihli kararla faaliyet izni verdi. Kavcıoğlu, ilgili kamu kurumlarından olumsuz bir yazı gelmediğini söylüyor; MASAK’tan Hazine’ye, Adalet Bakanlığı’ndan MİT’e, SPK’dan Merkez Bankası’na kadar uzun bir liste sıralıyor. O hâlde kamuoyunun bilmeye hakkı vardır: Hangi kurumdan, hangi tarihte, hangi kapsamda görüş istendi? Bu görüşler, risklerin büyüdüğü dönemde güncellendi mi? Yoksa bürokrasi birbirine yazı yazarken ortada hiçbir kurumun sahiplenmediği bir risk mi oluştu?

İkincisi, Katılımevim. Tasarruf finansman şirketlerini denetleyen BDDK’dır. Pusula grubuyla bağlantılı Katılımevim için önce Tera ile devir süreci gündeme geldi; ardından şirketin kamu bankası Emlak Katılım’a devri açıklandı. Devir bedeli, değerleme raporu ve kamu bankasının hangi gerekçeyle bu yükü üstlendiği hâlâ kamuoyuna açıklanmış değil.

Üçüncüsü, Tera Yatırım Bankası. SPK, belirli pay işlemleri nedeniyle banka hakkında kendi nam ve hesabına işlemlerle sınırlı yasak kararı aldı. Bu bankanın denetim otoritesi ise BDDK’dır. Burada da mesele, BDDK’nın SPK’nın yerine geçmesi değildir. Düzenleyici kurumların aynı finansal grubun yarattığı risk karşısında ne bildiği, ne zaman bildiği ve hangi tedbiri aldığıdır.

Dördüncüsü, görüşmeler. Kavcıoğlu, Tera’nın patronu Emre Tezmen’in 9 Eylül’de BDDK’ya geldiğini doğruladı. Görüşmeyi Katılımevim’deki yüz binlerce kişinin durumuyla gerekçelendirdi. Ancak Tera’nın para piyasası fonunda temerrüt, bu görüşmeden yalnızca bir hafta sonra yaşandı. Madem ortada yüz binlerce insanı ilgilendiren bir risk vardı, BDDK’nın hangi kurumlarla, hangi bilgi temelinde ve hangi tedbirleri konuştuğu açıklanmalıdır. Çünkü BDDK seyirci değildi. Masadaydı.

ASIL SORU: 3 AĞUSTOS’TA NE OLDU?

Kavcıoğlu’nun en dikkat çekici açıklaması, İktisat Katılım Bankası’nın 3 Ağustos’ta hesap açarak fiilen faaliyete başlamasının bekletildiğine ilişkin sözleri oldu. Gerekçesi, fonlardaki gelişmelerdi.

Bu, BDDK’nın en geç ağustos başında bir risk gördüğünü gösteriyor. Peki bu risk neydi? Kurum bunu SPK’ya, MASAK’a ve diğer ilgili makamlara hangi tarihte iletti? Risk görülmüşse, neden kamuoyu ancak temerrütten sonra haberdar oldu?

15 Eylül’de Pusula fonlarında temerrüt açıklandı. Temerrütten önce para piyasası fonundan büyük tutarlı çıkışlar yaşandı; fonun yatırımcı sayısı yaklaşık 55 binden 39 bine indi. Temerrüt öncesinde fondan çıkabilenler likiditeye erişti, geride kalanlar ise tasfiye belirsizliğiyle karşılaştı.

Burada peşinen kimseyi suçlamak gerekmiyor. Ama MKK kayıtları üzerinden şu soruların yanıtlanması gerekiyor: Kim, ne zaman fondan çıktı? Kamu kurumlarının risk değerlendirmesiyle bu çıkışlar arasında bir zaman ilişkisi var mıydı? Bilgiye erken ulaşanla ulaşamayan arasında oluşan fark, sıradan bir piyasa sonucu değilse bunun hesabı verilmelidir.

Kurumu, başkan yardımcısı tutuklandığında değil; riski gördüğü hâlde hangi bilgiyi kiminle paylaştığını açıklamadığında yıpratırsınız.

KOLTUK DEĞİŞİR, FATURA AYNI KALIR

Kavcıoğlu’nu bu ülke ilk kez bir krizde görmüyor. Merkez Bankası Başkanlığı döneminde politika faizi yüzde 19’dan yüzde 8,5’e indirildi; kur korumalı mevduat devreye sokuldu; enflasyon yüzde 85’i aştı. O dönemin faturası, ücretlilere, emeklilere ve dar gelirlilere kesildi.

Sonra ne oldu? Görev değişti. Kavcıoğlu BDDK’nın başına getirildi. Bu ülkede başarısız bürokrasinin bedeli çoğu zaman koltuk değişikliğidir. Bürokrat bir kurumdan diğerine geçer; yurttaş ise enflasyonla, vergilerle, işsizlikle ya da bu kez olduğu gibi tasfiye belirsizliğiyle baş başa bırakılır. Riski görenlerle zararı üstlenenler arasındaki mesafe teknik bir kusur değil, siyasal bir tercihtir.

NE YAPMALI?

Fon tasfiyesi için çıkarılan kanun, görevden ayrılmanın görev dönemindeki işlem ve kararlardan doğan sorumluluğu ortadan kaldırmayacağını söylüyor. Kanunun lafzı BDDK yöneticilerini otomatik olarak kapsamıyor. Ancak ortaya koyduğu ilke açıktır: Görevden ayrılmak, hesap vermenin yerine geçemez. Bu ilke düzenleyici kurumlar için de işletilmelidir.

Bunun için üç adım atılmalı. Birincisi, BDDK’nın İktisat Katılım Bankası izin dosyası, 3 Ağustos’taki fiili faaliyeti bekletme kararının gerekçesi ve kurumlar arası yazışmalar “ticari sır gerekçesine” sığınmadan, eksiksiz açıklanmalıdır.

İkincisi, Katılımevim’in kamu bankasına devrinde ödenen bedel, değerleme raporu ve kamu yararı gerekçesi açıklanmalı. Kamu bankasının parasıyla kimin zararının, hangi koşullarla üstlenildiğini yurttaş bilmelidir. Üçüncüsü, BDDK, SPK, MASAK ve MKK arasındaki bilgi akışı bağımsız bir incelemeye açılmalı. Kurumu yıpratan sorular değildir. Kurumu yıpratan, cevapsız bırakılan sorulardır. Af da Cumhurbaşkanı’ndan değil, 455 bin 758 yurttaştan dilenir.

No comments:

Post a Comment