BirGün'ü Whatsapp'ta takip edin
BirGün gazetesi - L. Doğan Tılıç - 14 Kasım 2026
Kriz ve Seçim
Krizlerin seçim sonuçlarını etkilediği ve iktidarları hırpaladığı doğrudur ama salt kendi başlarına değil, siyasal aktörlerin ona nasıl müdahale ettiklerine bağlı olarak.
Fon krizinin nasıl sonuçlanacağı da genel toplumsal tepkinin yanında iktidar ve muhalefetin ona yaklaşımına bağlı olacak.
Ancak yazıya konu olan “kriz ve seçim” bizimle değil İspanya ile ilgili. Dün Murat Karayalçın’dan aldığım “İspanya’daki konut sorununa ilişkin BirGün’de kısa bir değerlendirme yazılabilir mi?” mesajını ödev saydım.
Konut kooperatifçiliği, kamucu kent planlaması ve katılımcı kentsel dönüşüm alanında önemli bir sosyal demokrat ve belediyeci olarak Karayalçın’ın kafasında bu soru varsa, galiba İspanya’da iki hafta sonra yapılacak ve Sánchez’in kaderini belirleyecek seçimle ilgilidir.
Uluslararası sosyal demokrasi ve sol açısından Sánchez, Filistin’deki soykırıma, Trump’a ve İran savaşına karşı duruşu ve yarım milyon göçmenin statüsünü düzenlemesi nedeniyle dünyada giderek azalan ilerici liderlerden biri olarak görülüyor.
Ancak kamuoyu yoklamaları ve çoğu İspanyol’a göre, ülkedeki popülaritesi bu uluslararası algıdan çok uzak ve seçimi kaybedecek!
Yine de en kritik dönemlerde aldığı erken seçim kararlarından başarıyla çıkan Sánchez’in kedi gibi dokuz canlı olduğunu ve Lula gibi “imkânsızı” başarabileceğini düşünenler de yok değil.
Son tren kazasını ve partisiyle aile çevresine ilişkin yolsuzluk iddialarını saymazsanız, Sánchez’e yönelik en büyük tehdit Madrid’de 87 yaşındaki Maricarmen Abascal’ın 70 yıldır oturduğu konuttan zorla çıkarılması ve ölümüyle sokaklara taşan konut krizi.
İspanya, Avrupa’da konut sorununu en ağır yaşayan ülke olmasa da kira ve konut fiyatları toplumsal hoşnutsuzluğun başat nedeni. Eurostat’ın konut fiyat endeksine göre, 2015-2025 yılları arasında İspanya’da konut fiyatları yüzde 80 arttı. Bu yılın ikinci çeyreği itibarıyla fiyatlar 2015’in aynı dönemindeki seviyesinin yaklaşık 2 katına çıktı.
Özellikle büyük kentlerde ve turistik bölgelerde son 10 yılda kiralar hızla artarak karşılanamaz düzeye çıktı. Bazı tarihi kent merkezlerinde turistik konaklama işletmeleri kiralık konut piyasasının yüzde 45’ini oluşturuyor ve konut gereksinimi duyan genç İspanyollar ebeveynlerinin evlerine sığınıyor. 2025’te 18-34 yaş arasındakilerin yüzde 67’si hâlâ aileleriyle yaşıyordu. Son 10 yılda İspanya genelinde ücretler ortalama yüzde 26 artarken kiralar yüzde 40, konut fiyatları ise yüzde 60 yükseldi.
2008 krizinden bu yana sıradan vatandaşlar konut kredisi bulmakta zorlanırken, büyük ölçekli yatırımcıların gayrimenkul satın alıp spekülasyon yaparak fiyatları yukarı çekmesine karşı tepki Maricarmen’in evinden zorla tahliyesiyle sokağa, Madrid’in Puerta del Sol Meydanı’na taşındı. Kiracılar Sendikası’nın çağrısıyla meydanda ilk gece onlarca çadır kuruldu; sonraki günlerde sayı yüzleri, ardından binleri buldu. Geçen çarşamba da 14 yıl sonra ilk kez milyonların katıldığı bir genel grev yaşandı. Sendikaların çağırdığı, solun etkili olduğu bir genel grev. (https://www.birgun.net/haber/ispanya-da-genel-grev-sagin-korkusu-sinif-mucadelesi-746128)
Bir erken seçim sihirbazı olarak görülen Sánchez de konut krizini kampanyasının merkezine alıyor; grev rüzgârını kendine desteğe çevirmeye çalışıyor. Konut krizini çözmeye yönelik acil yasa tasarısını İspanya Parlamentosu’na sundu, bu sağ oylarla reddedilince erken seçim kararı aldı. İlk seçim mitinginde de “Her kuşağın kendi mücadelesi vardır. Bizim mücadelemiz konut; halkın gücüyle bunu çözeceğiz” dedi.
Ancak iktidar dönemindeki fiyat artışları ortadayken, seçmenleri bu konuda ikna etmesi kolay değil. Hele de tren kazası ve yolsuzluk iddiaları da yakasına yapışmışken.
Kamuoyu yoklamalarına bakarsanız, en olası seçim sonucu merkez sağ Halk Partisi (PP) ile aşırı sağcı ve göçmen karşıtı Vox arasında bir sağ koalisyon kurulması.
*Ödev Sayın Karayalçın’dan gelince yazı uzadı, devamı salı günü. O böyle karamsar bitmez
No comments:
Post a Comment