ABD ile ilişkilerde zorlu dönem... AKP’de Trump sonrası senaryolar
Ülke, fon vurgunu, yolsuzluklar ve ekonomik krizle boğuşurken, 3 Kasım’da ABD’de yapılan ve ABD Başkanı Donald Trump’ın yenilgisiyle sonuçlanan seçimlerin sonuçları, AKP’de ciddi hayal kırıklığı yarattı. Bu sonuçların ‘AKP iktidarına’ yansımalarını değerlendiren toplantılar yapıldı.
Partiyi yakından izleyenler biliyor ki, AKP’nin dış politika uzmanları ve Dışişleri Bakanlığı, 3 Kasım seçimlerini çok yakından takip etti. Hatta ABD’deki güçlü kuruluşlar ve danışmanlık şirketleri aracılığıyla olasılıklar değerlendirildi.
Bu köşede, Trump’ın Temsilciler Meclisini kaybedeceği, Senato’yu kaybetmesinin ise yüzde 50 olasılık olduğunu savunan AKP’li kurmayların değerlendirmeleri yer aldı. Şimdi seçimlerin ardından yapılan analizler, kendilerini nelerin beklediği konusunda ciddi ipuçları veriyor. Şöyle ki:
Onlara göre, ocak ayına kadar ABD’nin bilinen, ‘Trump endeksli’ politikasında bir değişiklik olmayacak. Ancak politika değilse bile havanın değişeceği kabul ediliyor. Ocakta yeni seçilenlerin göreve başlamasının ardından ABD-Türkiye ilişkilerinde zorlukların başlayacağı yorumları yapılıyor. Özellikle iktidar açısından.
Bundan sonraki süreçte, başta insan hakları, hukuksuzluk, adalet sisteminden kaynaklanan sorunlarla ilgili tavırda değişiklik olacağı yorumları yapılıyor. Bu konuda, ‘sessiz kalınmayacak’, daha fazla itiraz ve eleştiri yükselecek. Özellikle süren davalarla ilgili farklı yaklaşımlar bekleniyor.
AKP’li kurmaylar, demokratların beklenenden güçlü bir şekilde geldiğini kabul ediyor. Özellikle Cumhuriyetçilerin ağırlıklı olduğu coğrafyalardaki değişim, çok anlamlı bulunuyor.
Ancak ABD’de şu anda süren tartışmalara da dikkat çekiliyor. Demokratların öncelikleri konusunda henüz karar vermedikleri değerlendiriliyor. Öncelik ‘Trump’la uğraşmak mı, yoksa sistemdeki arızaları gidermek mi olacak’ şeklinde tartışmalar yaşandığına dikkat çekiliyor.
Demokratların, ‘Geldiniz, hiçbir şey değişmedi, bütün önceliğinizi Trump’la hesaplaşmaya ayırdınız. Kamuoyunun beklentilerini ikinci sırada bıraktınız’ gibi bir algı yaratmamak için dengeli ve yavaş gitme olasılığından söz ediliyor.
AKP’lilere göre, ‘Trump ortamı gerginleştirip, veto hakkını kullanmazsa’ görev süresinin son iki yılında ‘eskisi kadar güçlü olmasa da dengeli’ bir dış politika görülebilir. Ancak Trump, ‘engelleyici, parlamentoyu yok sayan’ tavırlarını sürdürürse, o zaman karşı tarafın ellerindeki tüm gücü kullanabileceği yorumları yapılıyor. O aşamada, Trump’a yönelik davalar ve azil süreci başlayabilir.
O noktaya gelinirse Trump ailesine yönelik olarak, başta kripto para olmak üzere birtakım soruşturmalar gündeme gelebilir. Özellikle Birleşik Arap Emirlikleri’yle bağlantılı çıkar ilişkileri, oğlu ve damadının ticari ilişkileri ve yatırımları, inceleme konusu yapılabilir. Yolsuzluk iddialarının sadece Trump’ı değil, ekibini de zor duruma sokabilir.
ABD’nin dış politikasında Türkiye haricinde çok fazla başlık olduğu, önceliğin İran savaşı ve AB ülkeleriyle ilişkilerin yeniden rayına oturtulması gibi konular olacağı öne sürülüyor. Ancak Türkiye ile ilişkilerin Orta Doğu ve İsrail bağlamında gündemde kalacağı gerçeği de kabul ediliyor.
Bu süreçte, Türkiye ile ilişkilerin başka bir boyuta geçeceği, özellikle iktidar açısından türbülans yaşanacağı kabul ediliyor… ABD politikasının ‘iktidar endeksli’ olmaktan çıkıp, ‘ülke endeksli’ olacağını dile getirenler var. Yani, Türkiye’deki tüm sorunların artık görünür olabileceği yorumları yapılıyor.
Bu arada, savunma sanayi içerikli vaatlerin de bundan etkilenmesine kesin gözüyle bakılıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın özellikle CAATSA yaptırımlarının kaldırılması, F-35 programına dönüş ve F-16 tedarik süreçlerinin hızlandırılması gibi vaatlerinin ne olacağı merak ediliyor.
AKP’liler, ‘şimdiye kadar zaten bir şey yapılmadı’ değerlendirmelerini doğru bulmuyor. Onlara göre, kamuoyuna açıklanmasa da bu konularda, kapalı kapılar ardında bazı mesafeler alındı. Zor da olsa bunların bir kısmının ocak ayına kadar sonuca bağlanması umudu taşınıyor.
İktidar partisinde yapılan bu değerlendirmelerin büyük bölümü son derece gerçekçi. Aynı zamanda, ABD ile ilişkilerin ülke öncelikleri yerine, iktidar ihtiyacına göre yol alındığının da itirafı gibi

No comments:
Post a Comment