‘Neyden kurtulduk?’ (15)
Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, “Kurtuluş Savaşı” tanımına karşı bozuk bir Türkçeyle “Neyden kurtuluyoruz?” diye sormuş ve “Ondan önce koskoca Osmanlı İmparatorluğu vardı” demişti.
Oysa “kimlerden ve neden kurtulduğumuz” çok açıktı:
Mustafa Kemal Atatürk önderliğindeki “Kurtuluş Savaşı” yalnızca İngiliz, Fransız ve İtalyan işgal karakollarına karşı değil, aynı anda Padişah Ordusu’na, onlarca iç isyana, Yunan ve Ermeni ordularına karşı da yapıldığı için Emperyalizm ve Padişah sömürüsünden kurtulunmuş, Bağımsızlık, Özgürlük ve Cumhuriyet kazanılmıştı!
Başlıca cephelerin ve isyanların özeti aşağıda:
I. PADİŞAH ORDUSUKUVÂ-Yİ İNZİBÂTİYE (HİLAFET ORDUSU):
18 Nisan 1920-25 Haziran 1920
Damat Ferit hükümeti tarafından İngiliz desteğiyle kuruldu. Süleyman Şefik Paşa komutasında, Anzavur ile birlikte Geyve-İzmit-Adapazarı hattında Kuvâ-yi Milliye’ye karşı harekete geçti.
II. İSTANBUL HÜKÜMETİ VE İNGİLİZ DESTEKLİ İÇ İSYANLAR:
1) Ali Galip Olayı: 20 Ağustos-15 Eylül 1919 (Elazığ)
2) Ahmet Anzavur Ayaklanması: 25 Ekim-30 Kasım 1919 (Biga, Gönen, Manyas)
3) Ahmet Anzavur Ayaklanması: 16 Şubat-19 Nisan 1920
4) Ahmet Anzavur Ayaklanması: 10 Mayıs-22 Mayıs 1920
5) Düzce Ayaklanması: 13 Nisan-1 Mayıs 1920 (Düzce, Hendek, Adapazarı, Bolu)
6) Düzce Ayaklanması: 19 Temmuz-23 Eylül 1920
7) Yozgat (Çapanoğlu) Ayaklanması: 15 Mayıs-27 Ağustos 1920
8) Yozgat (Çapanoğlu) Ayaklanması: 5 Eylül-30 Aralık 1920 9) Zile Ayaklanması: 25 Mayıs-21 Haziran 1920
III. AŞİRET İSYANLARI VE YEREL İSYANLAR:
1) Ali Batı Olayı: 11 Mayıs-18 Ağustos 1919 (Midyat-Nusaybin)
2) Bozkır Ayaklanması: 29 Eylül-4 Ekim 1919
3) Bozkır Ayaklanması: 20 Ekim-4 Kasım 1919
4) Şeyh Eşref (Hart) Ayaklanması: 26 Ekim-24 Aralık 1919 (Bayburt)
5) Milli Aşireti Ayaklanması: 1 Haziran-8 Eylül 1920 (Urfa-Siverek)
6) Cemil Çeto Olayı: 20 Mayıs-7 Haziran 1920 (Siirt)
7) Konya (Delibaş Mehmet) Ayaklanması: 2 Ekim-22 Kasım 1920
IV. KUVÂ-Yİ MİLLİYE’DEKİ İSYANLAR
1) Demirci Mehmet Efe Ayaklanması: 1-30 Aralık 1920
2) Çerkez Ethem Ayaklanması: 27 Aralık 1920- 23 Ocak 1921 (Ethem yenilince Yunanlara sığındı)
V. AYRILIKÇILIK VE AZINLIK İSYANLARI
1) Koçgiri İsyanı: 6 Mart-17 Haziran 1921 (Sivas-Erzincan-Tunceli)
2) Pontus Ayaklanması: Aralık 1920-Şubat 1923 (Karadeniz)
3) Ermeni İntikam Alayı faaliyetleri: Temmuz 1920 civarı (Çukurova, Fransızlarla birlikte)
VI. YUNAN ORDULARI
1) İzmir’in işgali ve ilk çatışmalar: 15 Mayıs 1919 ve sonrası (Ayvalık, Bergama, Aydın, Malgaç vb.)
2) 2 Haziran 1920 (Milne Hattı’ndan Bursa-Balıkesir-Uşak istikameti)
3) Gediz Muharebeleri: 4 Ekim-12 Kasım 1920
4) I. İnönü Muharebesi: 6-11 Ocak 1921
5) II. İnönü Muharebesi: 23 Mart-1 Nisan 1921
6) Kütahya-Eskişehir Muharebeleri: 10-24 Temmuz 1921
7) Sakarya Meydan Muharebesi: 23 Ağustos-13 Eylül 1921
8) Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi: 26-30 Ağustos 1922
VII. ERMENİSTAN DEMOKRATİK CUMHURİYETİ ORDUSU
1) Oltu Muharebesi: 18 Haziran 1920
2) Sarıkamış Muharebesi: 28- 29 Eylül 1920
3) Kars’ın alınması: 30 Ekim 1920
4) Gümrü Muharebesi: 7 Kasım 1920
VIII. FRANSIZLARLA BİRLİKTE ERMENİ LEJYONU/İNTİKAM ALAYI
1) Maraş Savunması: 21 Ocak-11 Şubat 1920
2) Urfa Savunması: Şubat-Nisan 1920
3) Antep Kuşatması: 1 Nisan 1920-9 Şubat 1921
4) Adana ve Çukurova çatışmaları: 1920-1921
***
Kurtuluş Savaşı aynı anda, İngiliz, Fransız İtalyan işgal güçleri, Padişah’ın Hilafet Ordusu, onlarca iç isyan ve hem Yunan hem Ermeni düzenli/düzensiz kuvvetlerine karşı yürütülmüş, zafer kazanılarak Emperyalizmin ve Padişah’ın sömürüsünden kurtulunmuştur.
Nitekim Lozan’da, karşımızda yedi imzacı, üç katılımcı, bir gözlemci, yabancı devlet bulunmaktadır!
Not: Dünkü yazı 14 numaraydı; 16 değil.
No comments:
Post a Comment