Ahmet Süha UmarSon Köşe Yazıları
Sırbistan seçimleri ve dünya
Sırbistan ve Sırplar, Türkiye’de çok az kişinin tanıdığı, tanıyanların da çoğu kez yanlış tanıdığı bir ülke ve ulustur.
Sırbistan ve Sırplar, Türkiye’de çok az kişinin tanıdığı, tanıyanların da çoğu kez yanlış tanıdığı bir ülke ve ulustur.
MİLOSEVİÇ’TEN VUÇİÇ’E
Tito sonrasında Batı’nın oyununa gelip Yugoslavya’nın parçalanmasına, Bosna’da katliamlara yol açan milliyetçi politikaların sorumlusu, despot1 Miloseviç, Sırp halkının günlerce sokaklarda şarkılar söyleyip yürüyerek sürdürdükleri hareket sonunda cumhurbaşkanlığı görevinden ayrılmak zorunda kalmıştı. Kısa bir süre önce bu kez Vuçiç cumhurbaşkanlığından ayrılmak zorunda kaldı.
Vuçiç, Miloseviç’in siyaset arkadaşı onun aşırı milliyetçi, otokratik politikalarına yardımcı olmak için basını baskı altında tutan haberleşme bakanı idi. Miloseviç sonrasında ise çizdiği dürüst, yolsuzluk yapmayan, yapılmasına göz yummayacak, demokrat politikacı profili 2000’li yıllarda önce başbakan sonra cumhurbaşkanı olmasını sağladı. Ancak Vuçiç kısa süre içinde, adı her türlü yolsuzlukla anılan, baskıcı bir politikacı kimliğine büründü. Sırp öğrenciler ve onlara destek olan Sırp halkı iki yılı aşkın bir süre sokaklarda barışçı gösteriler yaparak bu kez Vuçiç’i istifaya zorladı.
Tito sonrasında Batı’nın oyununa gelip Yugoslavya’nın parçalanmasına, Bosna’da katliamlara yol açan milliyetçi politikaların sorumlusu, despot1 Miloseviç, Sırp halkının günlerce sokaklarda şarkılar söyleyip yürüyerek sürdürdükleri hareket sonunda cumhurbaşkanlığı görevinden ayrılmak zorunda kalmıştı. Kısa bir süre önce bu kez Vuçiç cumhurbaşkanlığından ayrılmak zorunda kaldı.
Vuçiç, Miloseviç’in siyaset arkadaşı onun aşırı milliyetçi, otokratik politikalarına yardımcı olmak için basını baskı altında tutan haberleşme bakanı idi. Miloseviç sonrasında ise çizdiği dürüst, yolsuzluk yapmayan, yapılmasına göz yummayacak, demokrat politikacı profili 2000’li yıllarda önce başbakan sonra cumhurbaşkanı olmasını sağladı. Ancak Vuçiç kısa süre içinde, adı her türlü yolsuzlukla anılan, baskıcı bir politikacı kimliğine büründü. Sırp öğrenciler ve onlara destek olan Sırp halkı iki yılı aşkın bir süre sokaklarda barışçı gösteriler yaparak bu kez Vuçiç’i istifaya zorladı.
AVRUPA’DA HALK HAREKETLERİ
Sırbistan’da Vuçiç’i istifaya zorlayan sokak gösterileri yaşanırken önce Fransa’da, arkasından Arnavutluk, İspanya, Almanya gibi farklı politik temele sahip ülkelerde çoğu kez öğrencilerin öncülüğünde ancak giderek geniş halk kitlelerinin katıldığı gösteriler başladı. Fransa’daki hareketler, 1789 Fransız İhtilali ile kıyaslanıyor. Bu hareketlerin giderek başka Avrupa ülkelerine de yayılabileceği düşünülüyor, konuşuluyor.
Sırbistan’da Vuçiç’i istifaya zorlayan sokak gösterileri yaşanırken önce Fransa’da, arkasından Arnavutluk, İspanya, Almanya gibi farklı politik temele sahip ülkelerde çoğu kez öğrencilerin öncülüğünde ancak giderek geniş halk kitlelerinin katıldığı gösteriler başladı. Fransa’daki hareketler, 1789 Fransız İhtilali ile kıyaslanıyor. Bu hareketlerin giderek başka Avrupa ülkelerine de yayılabileceği düşünülüyor, konuşuluyor.
MACARİSTAN VE POLONYA
Neredeyse eşzamanlı olarak Macaristan Başbakanı Orban Vuçiç ile benzer nedenlerle ve benzer bir muhalefete karşı seçimleri kaybetti. Bu olaylar dizisine son olarak Polonya’da yaşanan, Anayasa Mahkemesi’ne başbakan tarafından el konması da eklenmelidir. Bütün bunlar Avrupa’da bir şeylerin değişmekte olduğuna işaret ediyor.
Neredeyse eşzamanlı olarak Macaristan Başbakanı Orban Vuçiç ile benzer nedenlerle ve benzer bir muhalefete karşı seçimleri kaybetti. Bu olaylar dizisine son olarak Polonya’da yaşanan, Anayasa Mahkemesi’ne başbakan tarafından el konması da eklenmelidir. Bütün bunlar Avrupa’da bir şeylerin değişmekte olduğuna işaret ediyor.
AVRUPA YALNIZ DEĞİL
Avrupa’da bunlar olurken bir örnek de Güney Amerika’dan geldi. ABD’nin, özellikle Trump’ın dilediği gibi at oynattığını düşündüğü Güney Amerika ülkesi Brezilya’da seçimleri, İsrail-Netanyahu dostu, Gazze’de ABD ve İsrail’in tarafında duran, Trump’ın açıkça desteklediği Flavio Bolsonaro yerine Lula da Silva kazandı. Bu sonuç, Latin Amerika’da sağ iktidarları iktidara getirmeye çalışan ABD ve Trump için ciddi bir darbe.
ABD ara seçimleri
Bu satırların yazıldığı sırada ABD’de Temsilciler Meclisi ve Senato kısmi seçimleri için oy veriliyor. Tahminler Demokratların Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu alabileceklerine, Senato’da da üye sayılarını artıracaklarına işaret ediyor. Ancak seçimlerden de sonuçlarından da önemli olan Trump’ın seçime ilişkin sözleridir.
Trump’ın, ona oy veren her seçmene beş bin dolar ödeyeceğini söylemesi en hafif ifadeyle seçimlere rüşvet karıştırıldığını gösteriyor. Bunu söyleyen Trump’ın “Kaybederseniz bunu kabullenir misiniz” sorusuna verdiği “Seçim dürüst ise ederim!” yanıtının bir anlamının olmadığı açıktır.
Trump’ın, seçimlerle ilgili olarak sık sık “komünizm”e yollama yapması ise Avrupa ve Güney Amerika’da gerçekleşen seçimlerle, halk hareketlerini anlamak için belirleyici ifadelerdir.
Avrupa’da bunlar olurken bir örnek de Güney Amerika’dan geldi. ABD’nin, özellikle Trump’ın dilediği gibi at oynattığını düşündüğü Güney Amerika ülkesi Brezilya’da seçimleri, İsrail-Netanyahu dostu, Gazze’de ABD ve İsrail’in tarafında duran, Trump’ın açıkça desteklediği Flavio Bolsonaro yerine Lula da Silva kazandı. Bu sonuç, Latin Amerika’da sağ iktidarları iktidara getirmeye çalışan ABD ve Trump için ciddi bir darbe.
ABD ara seçimleri
Bu satırların yazıldığı sırada ABD’de Temsilciler Meclisi ve Senato kısmi seçimleri için oy veriliyor. Tahminler Demokratların Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu alabileceklerine, Senato’da da üye sayılarını artıracaklarına işaret ediyor. Ancak seçimlerden de sonuçlarından da önemli olan Trump’ın seçime ilişkin sözleridir.
Trump’ın, ona oy veren her seçmene beş bin dolar ödeyeceğini söylemesi en hafif ifadeyle seçimlere rüşvet karıştırıldığını gösteriyor. Bunu söyleyen Trump’ın “Kaybederseniz bunu kabullenir misiniz” sorusuna verdiği “Seçim dürüst ise ederim!” yanıtının bir anlamının olmadığı açıktır.
Trump’ın, seçimlerle ilgili olarak sık sık “komünizm”e yollama yapması ise Avrupa ve Güney Amerika’da gerçekleşen seçimlerle, halk hareketlerini anlamak için belirleyici ifadelerdir.
DÜNYA ARTIK BU DÜZENİ KALDIRAMIYOR
Dünya değişiyor. Kapitalist ve komünist iki kutuplu dünya çok kısa bir süre içinde önce ABD hâkimiyetinde tek kutuplu, çokuluslu şirketlerin yönettiği kapitalist/ emperyalist dünyaya evrildi. Ancak bu uzun sürmedi. Özellikle Çin’in dünya ekonomisinde hızla artan gücü ve Çin’le işbirliği yapan Rusya, Hindistan, Brezilya, Güney Afrika (BRICS) birlikteliği dünyayı bir kez daha değiştirdi. Dünya artık “vahşi kapitalizm”i, onun uygulama unsuru olan emperyalizmi ve bu sistemi sürdürmek için kaçınılmaz olarak başvurulan otoriter yönetim biçimlerini kaldıramıyor. ABD’den Afrika’ya, Fransa’dan Türkiye’ye insanlar, özellikle de gençler, önlerini görmek, aldıkları eğitimin, diplomaların işe yarayacağını bilmek; aldıkları ücretlerin insanca yaşamalarına yeteceğinden, ödedikleri vergilerin, küçük bir grubun çıkarları için harcanmayacağından emin olmak istiyorlar. İnsanlar ve devletler, sömürülmeyecekleri, haklarının gasp edilmeyeceği, seslerinin kısılmayacağı bir ulusal ve uluslararası sistemde, düzende yaşamak istiyorlar.
Bu gelişmelerden Türkiye’nin de çıkarması gereken dersler var. Sırbistan’da Vuçiç’i görevden ayrılmaya zorlayan gençlerin, “Uyuyan Türkler için de uyandık!” duvar yazısı çok düşündürücü.
---
1 Despot, Türkçeye Sırpçadan geçmiştir.
Dünya değişiyor. Kapitalist ve komünist iki kutuplu dünya çok kısa bir süre içinde önce ABD hâkimiyetinde tek kutuplu, çokuluslu şirketlerin yönettiği kapitalist/ emperyalist dünyaya evrildi. Ancak bu uzun sürmedi. Özellikle Çin’in dünya ekonomisinde hızla artan gücü ve Çin’le işbirliği yapan Rusya, Hindistan, Brezilya, Güney Afrika (BRICS) birlikteliği dünyayı bir kez daha değiştirdi. Dünya artık “vahşi kapitalizm”i, onun uygulama unsuru olan emperyalizmi ve bu sistemi sürdürmek için kaçınılmaz olarak başvurulan otoriter yönetim biçimlerini kaldıramıyor. ABD’den Afrika’ya, Fransa’dan Türkiye’ye insanlar, özellikle de gençler, önlerini görmek, aldıkları eğitimin, diplomaların işe yarayacağını bilmek; aldıkları ücretlerin insanca yaşamalarına yeteceğinden, ödedikleri vergilerin, küçük bir grubun çıkarları için harcanmayacağından emin olmak istiyorlar. İnsanlar ve devletler, sömürülmeyecekleri, haklarının gasp edilmeyeceği, seslerinin kısılmayacağı bir ulusal ve uluslararası sistemde, düzende yaşamak istiyorlar.
Bu gelişmelerden Türkiye’nin de çıkarması gereken dersler var. Sırbistan’da Vuçiç’i görevden ayrılmaya zorlayan gençlerin, “Uyuyan Türkler için de uyandık!” duvar yazısı çok düşündürücü.
---
1 Despot, Türkçeye Sırpçadan geçmiştir.
No comments:
Post a Comment