Tuesday, June 30, 2026

FP - Argument There Are Only Four Great Powers An era of great-power competition has started—but not all would-be competitors qualify. June 2, 2026, 4:28 AM By Brendan Simms

 FP - Argument

There Are Only Four Great Powers

An era of great-power competition has started—but not all would-be competitors qualify.

June 2, 2026, 4:28 AM

By Brendan Simms, the director of the Centre for Geopolitics at the University of Cambridge and the author of The Return of the Great Powers.



A stylized grid composition of 12 squares in a three-by-four layout, alternating with solid red and blue blocks, split photographic images, and flags. On the left, parts of a dark flag fly against a red and blue background. In the center columns, a close-up black-and-white portrait of a man's face is split horizontally across two squares, and a profile view of another man in a collared shirt looks to the right against a red backdrop. On the far right, a close-up black-and-white portrait shows a man looking directly forward.


A stylized grid composition of 12 squares in a three-by-four layout, alternating with solid red and blue blocks, split photographic images, and flags. On the left, parts of a dark flag fly against a red and blue background. In the center columns, a close-up black-and-white portrait of a man's face is split horizontally across two squares, and a profile view of another man in a collared shirt looks to the right against a red backdrop. On the far right, a close-up black-and-white portrait shows a man looking directly forward.


In our new era of great-power competition, it’s important to identify the competitors. But it has always been easier to speak about the great powers than to define them. Disagreement over great-power status, and especially over which power is the “greatest,” characterizes today’s system, as it did in times past. There is neither a commonly accepted definition of what constitutes a great power, nor any consensus over such basic questions as how many powers there are.


Nevertheless, we can distinguish the great powers by a set of common characteristics, which reveal that there are only four great powers that exist today—and they are not necessarily the ones you would expect.


Great powers, first of all, have a set of behaviors in common. They always expect to shape or at least be consulted on the main global issues of the day. They make their presence felt, and their absence creates a vacuum to be filled. Often, great powers will insist on their own absolute sovereignty but admit only the qualified sovereignty of lesser powers, especially if they are nearby. In extremis, they reserve the right to change regimes that threaten or displease them but are able to deny any such right with respect to themselves.


At times, the great powers will claim to be above international law. At other times, they will make a virtue of vindicating that law or claim to defend international norms. In other words, the great powers have the power to make the rules and to break them; they are never just rule-takers. They are the orderers, not the ordered.


What enables the great powers to behave this way are their superior capabilities compared to the middling and smaller states. The first such capability is resources. Does the state in question have the military capacity to impose its will or to resist that of others? There is no entirely satisfactory way of assessing military strength, but how much the state spends on its military and how effectively is a rough measure of its defense capabilities.


Deployable nuclear weapons are also an indispensable component of great-power status today. The guaranteed ability to deliver an atomic bomb and thus to deter a nuclear attack gives a state a special position in the world. This is why the great powers take on the immense burdens of planning, researching, maintaining, storing, training, and safeguarding associated with those weapons. Not all nuclear powers are great powers, but all great powers are nuclear.


Then there is the economy. Is the state strong enough to survive the financial headwinds of geopolitical competition and to sustain a substantial military effort? Usually, economic strength is measured by GDP, which covers everything produced within a state’s borders. The alternative metric of purchasing power parity takes into account how far a sum of money goes in the domestic economy. It privileges non-Western countries with lower standards of living and production costs.


Very important—and difficult to assess—is the question how national these resources are. Peacetime GDP, GDP in a conflictual situation, and wartime GDP are three very different things. Cut a state off from its markets, sources of credit, raw materials, and food supply through tariffs, sanctions, or a blockade, and its economy will soon take on a completely different aspect. This is where command of the global commons outside the jurisdiction of any one state—particularly the world’s sea lanes—is so important to determining great-power status, or at least the hierarchy among the great powers.


A low-angle shot looking up past the backs of several individuals dressed in formal white military uniforms. They are looking up at a cloudy gray sky, where six dark fighter jets fly in a tight delta formation, leaving faint white vapor trails behind them.


A side view profile of a long, precise row of military personnel standing at attention in uniforms with gold accents, white gloves, and peaked caps, each holding a rifle vertically. In the background, a single officer in a green uniform is captured midstride running along the asphalt in front of them.


Left: U.S. Naval Academy graduates watch as the Blue Angels do a flyover salute during a graduation and commissioning ceremony in Annapolis, Maryland, on May 22. Heather Diehl/Getty Images   Right: An officer runs back to his position after correcting soldiers from the People’s Liberation Army during practice for a military parade in Beijing on Aug. 20, 2025. Kevin Frayer/Getty Images


Economic power is thus important, but it is not conclusive in determining great-power status. The strongest militaries of the world measured in terms of capabilities and spending over the past 20 years are the United States, which comfortably leads the pack, and China, followed at some distance by the United Kingdom and Russia. The first three are also among the five or six largest economies in the world. Russia, which is economically weaker, makes the grade on the strength of its outsize nuclear arsenal—the largest in the world.


The second criterion of great-power status is reach. Is the state a global power or merely a regional power, and how willing and able is it to deploy force far from home? Does it have a recognized geographical sphere of influence? Can that state draw on a global network of bases? Does it control key transport nodes and chokepoints? Can its intelligence agencies provide top-quality information on most parts of the world, as well as for cyberspace and space? Does it have a large and sophisticated diplomatic service? Has it a large overseas aid budget?


The Return of Great Powers

Is 2024 going to be like 1939? Several trends today share parallels with the onset of World War II, CNN reporter Jim Sciutto argues. Sciutto joined FP’s Ravi Agrawal to discuss.


FP Live


Reach can be both geographic and virtual. A great power will have the capacity to make its presence felt well beyond its own region, but it will also have the capacity to influence or even coopt global institutions such as the United Nations, the markets, or other fora.


Today, reach is very unevenly distributed among powers. The United States stands out through its sprawling network of military bases. Britain does not enjoy remotely the same global position it once did, but it still maintains important sovereign bases worldwide, including Gibraltar, Cyprus, and the Falkland Islands; it also has a presence in places such as Duqm in Oman on the Indian Ocean. Russia claims a sphere of influence in its near-abroad, though it has recently lost ground in Africa and the Middle East. Russia also enjoys global reach in the fields of propaganda, disinformation, and disruptive digital activity.


China may yet become a major global military player, with a base in Djibouti and a large paramilitary presence protecting infrastructure projects across the world. Its real global reach, though, lies in its partial control of the world’s supply chains and critical minerals (such as lithium) needed to power the technological and green revolutions.


A wide, symmetrical view looking down a grand tree-lined boulevard decorated with large, alternating U.K. and Japanese national flags on tall poles. A formal procession of mounted police or military guards on horseback advances down the center of the road, led by officers on white horses in the front row, followed by others on dark horses.


Mounted police officers lead the horse-drawn carriage procession of Britain’s King Charles III and Japan’s Emperor Naruhito as they make their way along the Mall in London on June 25, 2024, during a three-day state visit. Paul Ellis/AFP via Getty Images


The third criterion is reputation. Is the state considered a great power by others, especially other great powers, and almost as importantly, does it consider itself a great power? Few doubt that the United States and China are great powers today and many consider Russia so on account of its military capacity to shape or at least disrupt the global order. Though the status of the United Kingdom is disputed, most Europeans still consider it a major power.


Finland and Sweden, for example, sought a bilateral security guarantee from the U.K. in 2022 before NATO’s kicked in; the British-led Joint Expeditionary Force contributes heavily to the security of the Baltic and High North. The United Kingdom is also prized as an ally by important actors in Asia, such as Japan, as well as in the Levant and Persian Gulf. Besides, if the United States withdraws from Europe and Asia, Britain’s much more limited capabilities will gain in importance.


Moreover, a great power always stands for something beyond brute force. Its greatness is also cultural and ideological. Today, the United Kingdom and other Western powers stand for a liberal international order based on democratic principles and free trade. Britain reinforced that image, proving that it is not the “poodle” of the United States, by refusing to join U.S. President Donald Trump’s attack on Iran. Other powers have positioned themselves in more civilizational terms.


ll.

Putin, in a dark suit and tie, sits alone at a large, curved white conference table with a hollow center inside an official room with wood-paneled walls, a flag, and an emblem. Embedded in the surface of the desk in the foreground is a video screen showing the face of a military official during a conference call.

A photo distributed by Russian state-owned agency Sputnik shows President Vladimir Putin overseeing a nuclear training exercise via a video link in Moscow on Oct. 25, 2023. Gavriil Grigoroov/AFP via Getty Images


For example, Chinese President Xi Jinping has said that China, as a “major country,” should conduct a “distinctive” diplomacy marked by a “salient Chinese feature and a Chinese vision.” Even Russia, perhaps the most brutal of the great powers and one that constantly emphasizes its military and nuclear might, claims that it represents Christian and family values globally against the “soulless” West. What exactly the United States, once the mainstay of the rules-based international order, stands for after the second coming of Trump is not yet clear.


Reputation rests in part on a state’s position in the architecture of global governance. The United States plays a major role—some would say dominates—economic organizations such as the International Monetary Fund and the World Bank. It is also a permanent member of the United Nations Security Council, along with a Russia, China, Britain and France. All five powers thereby enjoy significant privileges in the international system, and while these are frequently challenged, reform of the U.N. is as far away as it ever was.


The fourth criterion for great-power status, resilience, concerns how much pain a society and its economy can absorb. Historical performance plays an important role. In the past, victory has not always gone to those who can inflict the most, but sometimes to those who can suffer the most. Past great powers, such as the Habsburg Empire, showed enormous staying power in adversity. Losing and recovering is as critical as winning. A state may command extensive resources and enjoy an impressive reach and reputation yet fall short as a great power if it lacks resilience.


The most resilient powers over time have been Britain and the United States. They have proved able to maintain long contests and to recover from serious defeats, such as the loss of the American colonies or the war in Vietnam. Though both countries are in domestic crisis today in different ways, they can be expected to recover relatively quickly. Russia and China, by contrast, are relatively young powers in their current form, and both have recent memory of political trauma and fragmentation. Like so much else, resilience is rooted in history and especially in the development of social cohesion over time.


A medium shot of three people in business attire. In the center, Takaichi is viewed from behind as she stands with arms wide open. To the left, Meloni, a blonde woman in a dark pantsuit, reacts with a wide-eyed, surprised facial expression and open hands. To the right, Macron, a man in a dark suit watches with a neutral expression.


Italian Prime Minister Giorgia Meloni (left) greets Japanese Prime Minister Sanae Takaichi as French President Emmanuel Macron stands nearby at the G-20 summit in Johannesburg, South Africa, on Nov. 22, 2025. Leon Neal/Getty Images


According to these criteria, several great-power contenders can be discounted. Some economically significant actors such as Germany and Japan lack the military capabilities, especially nuclear weapons, to be great powers.


When it comes to reach, Germany, Japan, Brazil, and Indonesia have largely regional military capabilities; some of them enjoy considerable global influence through their diplomatic services and overseas aid policies. Germany and Japan have substantial soft power, but Brazil and Indonesia do not. All four have shown themselves to be brittle in the past and thus lack the necessary resilience.


Despite the endorsement of many, India does not meet most of the criteria either. It has nuclear weapons and the world’s fifth- or sixth-largest economy, but New Delhi’s military reach is largely regional. India claims a reputation as a “world teacher,” but it understands this role in non-great-power terms. Given the country’s relative youth in its modern form, India’s resilience is hard to measure—but its propensity to suffer terrorist and communal violence and its persisting poverty suggests vulnerabilities.


France is hard to assess. It is a large economy and commands a nuclear arsenal more independent than that of Britain, but it has lost important parts of its sovereignty, such as control over its own borders and currency, to the European Union. Paris still enjoys a lot of influence in Africa and has a significant presence in the Indo-Pacific, but it is on the retreat in the former and challenged by anticolonial movements in the latter. France also enjoys a global brand distinct from the Anglo-Saxons, China, and Russia.


In terms of resilience, though, France has repeatedly experienced state collapse in the 19th and 20th centuries, most notably when it was overrun by Germany in 1940 and had to be re-constituted by the Anglo-Americans after the war. It is much more brittle than the United Kingdom.


What is clear is that the extent to which the great powers enjoy resources, reach, reputation and resilience, and the balance between these capabilities, varies considerably. No great power is configured quite like any other, and they differ considerably in capacity and vulnerabilities. It has always been thus. In the past, none of the great powers were exactly as strong as any other, and some were considerably weaker—for example, 18th-century Prussia and late 19th-century Austria-Hungary.


Likewise, the great powers of today differ considerably from each other both in terms of individual strengths and overall strength. Though the United States and China are economically and militarily far ahead of Russia and the United Kingdom, all four states have attributes that mark them out from the next rung of major actors on the world scene. There is also one country, France, whose great-power status is unclear.


This list—those it includes and those it leaves off—may take some by surprise. Seen historically, however, its consistency is remarkable. Although the balance between the actors has shifted considerably, this configuration of great powers would have been recognizable not merely to our grandparents but our great-grandparents. In all likelihood, it will remain so to our children and grandchildren.


Enjoyed this article? Share it with your network. This week only, we’ve lifted the paywall across ForeignPolicy.com to commemorate America’s 250th birthday.


Brendan Simms is the director of the Centre for Geopolitics at the University of Cambridge and the author of The Return of the Great Powers.


Tugay ULUÇEVİK (Emekli Büyükelçi) - Sapma, İnhiraf, Dalalet, Gaflet - 30 Haziran 2026

Sapma, İnhiraf, Dalalet, Gaflet

Tugay ULUÇEVİK, Büyükelçi (E)


Bir süredir, Devletimizin ve siyaset kurumumuzun iç ve dış konulara dair gündeminin aşırı yüklü olduğu bir dönemden geçmekteyiz.


Kuzeyimizde Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’yı istilâ etmeye başlamasıyla tırmanarak halen devam etmekte olan savaş; Güneyimizde Suriye’deki, Irak’taki durum ve gelişmeler; Ekim 2023’den itibaren İsrail’in giderek soykırım mahiyeti kazanan Gazze’ye yönelik saldırıları; Doğumuzda tarihî sınır komşumuz İran’a vaki ABD-İsrail müşterek tehdit, tecavüz ve saldırı hareketleri; son bir buçuk yıldır ABD Başkanı Donald Trump’ın kendisine özgü günü gününe uymaz tutum ve davranışlarının dünya siyasetinde ve ekonomisinde yarattığı istikrarsızlıkların küresel plânda sebep verdiği sıkıntılar; aynı zamanda 6 Şubat 2023’te yaşadığımız büyük deprem felâketi; ülkemizde hüküm süren hayat pahalılığı sebebiyle halkın çektiği geçim sıkıntısı ve iç siyasetimizde demokratik hayatımızı doğrudan ilgilendiren ve olumsuz etkileyen gelişmeler, Millî Davamız Kıbrıs konusunun ülkemizin gündeminde ve Siyasî Partilerimizin ve kamuoyumuzun dikkat alanında daima işgal edegeldiği öncelikli yeri almış görünmektedir.


Sanırım bu gibi sebeplerle, BM Genel Sekreteri’nin Şahsî Kıbrıs Temsilcisi tarafından Kıbrıs uyuşmazlığının çözümüne yönelik yeni bir plân hazırlandığına, bunun yakında tarafların bilgisine resmen sunulacağına, plânın gevşek federal çözüm öngördüğüne ve KKTC’nin önemli toprak tavizi vermesini gerektireceğine, çözümün garantörlüğünün NATO’ya verileceğine dair Kıbrıs Rum medya organlarına atfen medyamızda yer alan haberleri Türkiye’de kamuoyunun beklenmedik sürpriz bir gelişme olarak algıladığı izlenimini almaktayım.


Çıkan haberler gerçeği yansıtsın yansıtmasın şahsen böyle bir gelişme olmasına hiç şaşırmadım. Hattâ bunu endişeyle beklemekteydim.


Endişemin ve bekleyişimin sebebi KKTC’de 19 Ekim 2025 tarihinde ileri bir demokrasi olgunluğu içinde cereyan eden Cumhurbaşkanlığı seçimini, o dönemde Cumhuriyetçi Türk Partisi’nin (CTP) Genel Başkanı olan ve anılan Parti tarafından aday gösterilen Sayın Tufan Erhürman’ın kazanmış ve göreve başlamış olmasıyla irtibatlıdır.


Erhürman KKTC Cumhurbaşkanı olduğu zaman KKTC’nin önceki Cumhurbaşkanı Sayın Ersin Tatar ile Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın “adadaki iki Devletin egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsü temelinde iki devletli çözüm” hamlesini müştereken başlatmalarının üzerinden 5 yıl geçmişti.


Sayın Erdoğan Partisi’nin TBMM Grup toplantısında 10 Şubat 2021 günü yaptığı konuşmada, diğer hususlar meyanında, “…iki devletli çözümden başka Kıbrıs'ta çıkış yolu kalmamıştır. İster kabul edersiniz ister etmezsiniz. Artık federasyon mederasyon diye bir şey yok, geçin artık o işi…Kıbrıs Türklerinin yarım asırdır adada süren çözümsüzlüğün mağduru olmasına daha fazla izin vermeyeceğimizi tüm dünya bilmelidir…Artık o iş bitmiştir...” ifadelerini kullanmıştı.


Erdoğan 22 Mayıs 2022 günü KKTC’de çözüm şekli hakkında konuşurken “...İki devletli çözümü reddetmek Kıbrıs Türk halkının egemenliğini, eşitliğini, bağımsızlığını, devletini reddetmek demektir” sözlerini dile getirmişti.


Cumhurbaşkanı Erdoğan 20 Eylül 2022 tarihinde BM 77. Genel Kurulu’na hitabında dünyaya çağrıda bulunmuş ve “...Kıbrıs Türk halkının egemen eşitlik ve eşit uluslararası statü haklarının tescil edilmesi, adadaki çözümün anahtarıdır. Uluslararası toplumu... bir an önce Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni resmen tanımaya davet ediyoruz” demişti. Böylece kendini dünya ve Türk kamuoyu önünde siyaseten bağlamıştı.


Cumhurbaşkanı Erdoğan 19 Eylül 2023 günü BM 78. Genel Kurulu’ndaki konuşmasında konu hakkında “Kıbrıs meselesinin ortaya çıkmasının 60. yıldönümündeyiz. Kıbrıs Türk tarafı, Kıbrıs meselesinde adil, kalıcı ve sürdürülebilir bir çözüm bulunması için daima samimi gayret göstermiştir. Bu çözümün artık federasyon modeli temelinde gerçekleşemeyeceği herkesin kabul ettiği bir gerçektir. Uluslararası toplumu bunu kabullenerek Kuzey Kıbrıs


Türk Cumhuriyeti’nin bağımsızlığını tanımaya, bu ülkeyle diplomatik, siyasi ve ekonomik bağlar kurmaya davet ediyoruz” şeklindeki kesin ifadeler kullanmıştı.


Sayın Cumhurbaşkanı 24 Eylül 2024 tarihinde BM’nin 79. Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada da Kıbrıs meselesine bulunabilecek çözüm şekli konusunda “federasyon modelinin artık geçerliliğini tamamen yitirdiğine” işaret etmiş ve “Ada’da iki ayrı devlet ve iki ayrı halk vardır. Kıbrıs Türklerinin müktesep hakları olan egemen eşitlik ve eşit uluslararası statüleri yeniden tescil edilmeli, tecrit artık son bulmalıdır. Bugün uluslararası toplumu bir kez daha Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni tanımaya, diplomatik, siyasi ve ekonomik ilişkiler kurmaya davet ediyorum” demişti.


KKTC’deki Cumhurbaşkanlığı seçiminden bir ay kadar önce 23 Eylül 2025 günü BM’nin 80. Genel Kurulu’na hitap eden Cumhurbaşkanı Sayın Erdoğan Kıbrıs konusunda, diğer hususlar meyanında “Son üç Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığım çağrıyı bugün bir kere daha tekrarlıyor, uluslararası toplumu Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni tanımaya, diplomatik, siyasi ve ekonomik ilişkiler kurmaya davet ediyorum” sözlerini dile getirmişti.


Sayın Tufan Erhürman KKTC Anayasası’ndaki hükümlere göre Cumhurbaşkanı seçilmesini ve mazbatasını almasını müteakip 24 Ekim 2025 günü KKTC Cumhuriyet Meclisi’nin çatısı altında Anayasa’nın 100’üncü Maddesi’nde yazılı olan Ant metnini okuyarak ve bu çerçevede “Devletin varlığını ve bağımsızlığını...koruyacağıma” ve “...Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni yüceltmek...için bütün gücümle çalışacağıma; namusum ve şerefim üzerine andiçerim" diyerek göreve başladı.


Geçen 8 ay zarfında Erhürman’ın “egemen eşitlik temelinde iki devletli çözüm” veya benzeri bir söz dile getirdiğine internette tesadüf etmedim. Erhürman’dan Kıbrıs konusu için “Millî Dava” kavramını, Türkiye için de “Anavatan” kelimesini işitmedim.


Tufan Erhürman verdiği demeçlerde, yaptığı konuşmalarda Kıbrıs konusunun nihai çözümü konusunda kısa, öz ve anlaşılabilir şekilde açık bir ifade kullanmak yerine, gerçek niyetini ve düşüncesini açıklamaktan çekinen kişilere mahsus biçimde ve


üslupla sürekli olarak lâfı dolaştırmayı, kavram karmaşaları yaratmayı tercih etmektedir.


Erhürman “Aklın yolu Kıbrıs’ta da bölgede de kalıcı çözüm, kalıcı barış ve kalıcı istikrardır” gibi her türlü çözüm için geçerli olabilecek yuvarlak, içi teknik yönden boş, çerçevesi, ilkesi, yöntemi, yönü, hedefi belirsiz sözlerle Millî Kıbrıs Davamızı 2020’de yöneldiği doğal çözüm istikametinden saptırma girişimlerini başlatmış bulunmaktadır.


CTP’nin Tüzüğünde tarifi yapılmış olan ve CTP’nin GKRY’deki ortağı, yoldaşı komünist AKEL Partisi ile protokole de bağlanmış bulunan sözde Kıbrıs Cumhuriyeti’nin temeli ve çatısı altında oluşturulacak sahte federal çözüm hayal etti anlaşılmaktadır.


CTP’nin Tüzüğünde yer alan çözüm tarifi şöyledir: i


“CTP, Kıbrıs Türk toplumunun sürdürülebilir barış ve sürdürülebilir ekonomik kalkınma içinde yaşayabilmesi için haklarının korunup güvence altına alınacağı iki toplumlu, iki bölgeli, toplumların Siyasal eşitliğine dayalı, bağımsız, toprağı bütün, AB üye ülkesi olarak militarizmin etkisinden ve üstlerden arınmış, sosyal Avrupa değerlerinin geçerli olduğu federal Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kurulması ve yaşaması yönünde uğraş verir.”


Bu tarifte zikredilen “militarizm” metaforunun ve “militarizmin etkisinden” sözü ile Türkiye’nin 1960 Garanti ve İttifak Antlaşmaları ile sahip olduğu “fiilî” ve “etkin” askerî varlığını ve askerî müdahale yetkisini de kapsadığı bellidir.


Diğer taraftan, CTP ve AKEL Genel Başkanları ve heyetleri sık denebilecek fasılalarla Ada’da bir araya gelmektedir.


Sadece tek bir buluşmayı misal olarak zikretmek gerekirse, 22 Eylül 2022’de CTP Genel Başkanı Tufan Erhürman AKEL Genelsekreteri Stefanos Stefanou’yu ziyaretinden söz edilebilir.ii Yapılan ortak açıklamada “Nihai hedef, BM Güvenlik Konseyi'nin ilgili kararlarında belirtildiği şekilde siyasi eşitliğin olacağı iki bölgeli iki toplumlu federal çözüm için Guterres çerçevesi temelinde stratejik bir siyasi anlaşmaya varmak olmalıdır” denilmiştir.


Toplantıdan sonra bir demeç veren Tufan Erhürman “adada varılabilecek tek gerçekçi çözümün iki toplumlu, iki bölgeli, siyasi eşitliğe dayalı federasyon olduğunu” vurgulamıştır.


İki parti arasında belirlenen çözüm için üç ayaklı bir Çalışma Grubu kurulması kararlaştırılmıştır.


Kıbrıs uyuşmazlığının çözüm şekli hakkında böyle bir siyasî geçmişi bulunan Tufan Erhürman KKTC Cumhurbaşkanlığı görevini resmen deruhte ettikten bir buçuk ay sonra 11 Aralık 2025 günü Ada’da “ara bölgede”, EOKA terör örgütünü ve eylemlerini açıkça "ilham kaynağı" olarak nitelendiren, örgütün mücadelesini öven ve EOKA üyelerini "kahraman" diye niteleyen GKRY Lideri Nikos Hristodulidis ile BMGS’nin şahsi Temsilcisi gözetiminde buluşmayı gerçekleştirmiştir. Bu konuda BM Sekretaryası’nın yaptığı basın açıklamasında buluşma hakkında şu bilgi yer almıştır:


“Görüşme, olumlu ve dostane bir atmosfer içinde geçti. Liderler, bir çözüme ulaşmaya yönelik çabaların yanı sıra, uzlaşıya elverişli bir ortam yaratmayı amaçlayan çeşitli konularda görüş alışverişinde bulundular.


Her iki lider, asıl amacın, BM Güvenlik Konseyi kararlarında tarif edildiği şekliyle siyasi eşitliğe dayalı bir Kıbrıs sorunu çözümü olduğu konusunda mutabık kaldılar...” iii


Böylece, bu mutabakatla KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ve GKRY Lideri Christodoulides BMGS’nin BMGK kararlarında tarif edilmiş “iyi niyet” görevinin çerçevesine ve hedefine birebir uygun düşen bir çözüm için, yani federal çözüm için, BMGS Guterres’in çalışmaları başlatmasına yeşil ışık yakmış oldular.


Nitekim, BMGS Ada’daki bu buluşmada elde edilen sonucu fırsata çevirmekten geri kalmadı. BMGS 5 Ocak 2026 tarihli (S/2026/9) Raporunun “Müşahedeler” başlıklı bölümünde (para. 23) şu değerlendirme ifadelerine verdi:


“2025 yılı içinde daha geniş bir formatta gerçekleştirilen iki gayrıresmî toplantının yanı sıra, Kıbrıslı Rum lider ile yeni Kıbrıslı Türk lider arasında Kasım ve Aralık aylarında yapılan olumlu görüşmeler de önem taşıyordu ve Kıbrıs meselesinde ilerleme kaydetmek adına yeni bir fırsat anının (moment of opportunity)


varlığını ortaya koyuyordu. Kıbrıs barış süreci tarihindeki en uzun müzakere kesintisinin yaşanmış olmasına rağmen, Kıbrıslı liderlerin ve garantör güçlerin bu tür bir yükümlülüğü sürdürme hususundaki adanmışlığını memnuniyetle karşılıyorum. Özellikle, Kişisel Temsilcimin kolaylaştırıcılığında temel siyasi konuların ele alındığı liderler ortak toplantısının sonucu beni cesaretlendirdi. Söz konusu toplantıda her iki lider de hedeflerinin, Güvenlik Konseyi kararlarında tarif edildiği şekliyle siyasi eşitliğe dayalı bir Kıbrıs sorunu çözümü sağlamak olduğu konusunda mutabık kaldı. 2020’den bu yana daha önce Liderlerde böylesi bir adanmışlık görülmemişti.”


BMGS’nin bu ifadeleri gayet sarihtir. Ada’daki iki liderin yaptıkları görüşmeleri ve federal çözüm için verdikleri taahhüdü Kıbrıs sorununda ilerleyebilmek için bir “fırsat” olarak değerlendirmektedir.


BMGS’nin Ada’daki iki liderin rolünün yanında garantör güçlerin adanmışlığını (commitment) da olumlu şekilde kaydetmesi dikkat çekicidir ve özellikle Türkiye bakımından düşündürücüdür.


BMGS’nin zikrettiğim bu 5 Ocak 2026 tarihli raporundan sonra BMGK 30 Ocak 2026 günü 2815 sayılı kararı kabul etti. iv


Kararın 5. Giriş paragrafında şu ifadeye yer verildi:


“Genel Sekreterin devam eden çabalarına tam desteğini vurgulayarak, resmi müzakerelere geri dönme hedefiyle ortak zemin bulmada açıklık, esneklik ve uzlaşmanın önemini yineleyerek tarafların, Güvenlik Konseyi'nin 716 (1991) sayılı kararının 4. paragrafı da dahil olmak üzere ilgili Güvenlik Konseyi kararlarında belirtildiği gibi, siyasi eşitliğe dayalı iki toplumlu, iki kesimli bir federasyon temelinde kalıcı, kapsamlı ve adil bir çözüm elde etmek için çabalarını yenilemelerini kuvvetle (urge) ister.”


Kararın 1. İşlem paragrafında yer alan hüküm de şöyledir:


“1. Kıbrıs'a ilişkin tüm ilgili kararlarını, özellikle 1251 (1999) sayılı kararı yeniden teyit eder ve Güvenlik Konseyi'nin ilgili kararlarında, özellikle 716 (1991) sayılı kararının 4. paragrafında belirtildiği gibi, siyasi eşitliğe dayalı iki toplumlu, iki kesimli bir federasyon temelinde kalıcı, kapsamlı ve adil bir çözümün sağlanmasının önemini hatırlatır;”


Memnuniyetle kaydetmek isterim ki kararın bu maddesine Dışişleri Bakanlığımızdan gecikmeksizin sert bir tepki açıklaması gelmiş bulunmaktadır.


Açıklamada BMGK’nin öngördüğü çözüm şekli kastedilerek şöyle denilmiştir:


“Güvenlik Konseyi’nin kararında Kıbrıs meselesinin çözümüne yönelik olarak on yıllar boyunca denenmiş ve başarısızlığı her defasında görülmüş yöntemlere atıfta bulunulmaya devam edilmesi çözüm çabalarına hiçbir fayda sağlamamaktadır. Dahası, meseleye Ada’daki gerçekler temelinde adil, kalıcı ve sürdürülebilir çözüm bulunabilmesini geciktirmektedir. BM Güvenlik Konseyi’ni, Ada’daki iki tarafa eşit muamele sergilemeye ve çözüm için artık samimiyetle çaba sarf etmeye çağırıyoruz.


Kıbrıs meselesinin en gerçekçi çözümü, Ada’daki iki devletin bir arada var olmasından geçmektedir. BM Güvenlik Konseyi’ni ve uluslararası toplumu bu gerçeği kabul etmeye, Kıbrıslı Türklerin özden gelen hakları olan egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsünü tescil etmeye ve Ada’daki iki komşu devletin yakın iş birliğiyle şekillenecek, bölgesel istikrar, kalkınma ve refahın ileri taşınacağı parlak bir geleceğin önünü açmaya davet ediyoruz.”


Yukarıda ilgili paragraflarına yer verdiğim Güvenlik Konseyi’nin 30 Ocak 2026 tarihli kararında zikredilen 11 Ekim 1991 tarihli ve 716 sayılı kararının 4 işlem paragrafı hakkında bilgi vermek isterim:


Sözü edilen 4 paragrafın ifadesi şöyledir:


“4. Kıbrıs sorununun çözümüne ilişkin tutumunun, Genel Sekreter'in 8 Mart tarihli raporunun I. Eki’nin on birinci paragrafında tanımlandığı şekliyle, siyasi açıdan eşit iki toplumdan oluşan tek bir Kıbrıs Devletine (one State of Cyprus) (yani Kıbrıs Cumhuriyeti’ne) dayandığını ayrıca teyit eder.”


Yukarıda sözü edilen “siyasî eşitlik” tarifi dönemin BMGS’i Javier Pérez de Cuéllar tarafından 1989-91 döneminde Denktaş ile Vassiliou arasında New York’ta cereyan eden federal çözüme yönelik müzakereler sırasında yapılmıştır. Bu “siyasî eşitlik” federal çözüm halinde iki federe birim arasında geçerli olacak siyasî eşitliktir.


BMGS bu kavramı şöyle tarif etmiştir:


“İki toplumun siyasî eşitliği ve federasyonun iki toplumlu şekli kabul edilmelidir. Siyasî eşitlik federal hükûmetin organlarına ve idaresine sayısal eşitlikle katılım anlamına gelmemekle birlikte, siyasî eşitlik çeşitli şekillerde yansıtılmalıdır: Kıbrıs Devleti’nin (State of Cyprus) federal anayasasının iki toplum tarafından onaylaması ve tadil edilmesi gereği; her iki toplumun federal hükûmetin bütün organlarına ve kararlarına etkili (etkili, fiilî/effective) katılımı; federal hükûmetin bir toplumun çıkarları aleyhine karar alabilecek yetkiye sahip olmamasını sağlayacak güvencelerin bulunması ve iki federe devletin eşit ve aynı yetkilere ve işlevlere sahip olmaları.”


Tekrar edersem bu tarif federal çözüm halinde anlam ifade edecektir. Sayın Erhürman “siyasî eşitlik” kavramının cazibesinden yararlanarak sık sık Kıbrıs Türk halkı için “siyasî eşitlik” sağlayan çözümden söz emektedir. Hattâ siyasî eşitliği dillendirmeye lüzum görmediğini, çünkü bunun zaten BM karalarıyla tanındığını ifade ettiği de olmaktadır. Halbuki BMGK kararlarında BMGS’nin 8 Mart 1990 tarihli raporunun I. Ekinde tarif edilen “siyasî eşitlik”, iki bağımsız ve egemen devlet arasında sözü edilebilen “siyasî eşitlik” kesinlikle değildir. Bu sebeple “siyasî eşitlik” aldatmacasından vazgeçilmesi Kıbrıs Türk halkının yararına olacaktır.


Öte yandan, MHP Lideri, sayın Devlet Bahçeli’nin 23 Haziran’da dile getirdiği Millî Kıbrıs Davamızın “müzakere masalarında aşındırılmış formüllere, oyalamalara, Rum tarafının oyunlarına teslim edilemeyeceğini” vurgulamasını ve “Kıbrıs'ta hakikatin adı iki millettir, iki devlettir, iki ayrı egemen iradedir" sözünü, KKTC’ni ve Türkiye’yi 1975’ten bu yana Ada’da gerçekleşmesi mümkün olamayan Kıbrıs Cumhuriyeti’nin temelinde kurulacak sahte bir anayasal federasyon hayali ile uğraştırma hevesinde olanların ciddiyetle dikkate almaları gerekir.


Son günlerde basınımızda çıkan ve BMGS’nin yakında taraflara sunmaya hazırlandığı söylenen federal çözüm plânından alıntılar içeren haberler hakkında MSB haftalık basın toplantısında açıklamalarda bulunan sayın Tuğamiral Zeki Aktürk, diğer hususlar meyanında şunları vurgulamıştır:


“Ada'da kalıcı, adil ve sürdürülebilir bir çözüm ancak Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsünün teyit edilmesine dayanan iki devletli çözüm temelinde mümkündür. Bu temel gerçek göz ardı edilerek ortaya konulacak hiçbir girişim Kıbrıs Türk halkının iradesini yansıtmayacağı gibi bölgede kalıcı bir istikrar da sağlayamayacaktır."


Bu kesin ifadelerin, KKTC ve Türkiye Cumhurbaşkanlarının 2020 Ekim ve Kasım aylarında Kıbrıs uyuşmazlığının Kıbrıs Türk halkının özden gelen egemenlik haklarına dayanan ve Kıbrıs Rum siyasetçilerin adada çözümsüzlüğü daimî kılmayı amaçlayan retçi politikalarının doğal sonucu olan gerçekçi “iki egemen devletli” çözüm hamlesini saptırma, tersine çevirme gafletine düşen ve dalalet içinde olan çevreler için uyarıcı olmasını dilerim.


Gelişmeler Türkiye’nin diplomasisinin önümüzdeki yakın dönemde Kıbrıs uyuşmazlığının federal çözümü istikametinde baskılara, dayatmalara maruz kalabileceğine işaret etmektedir.


Hatırlanacaktır. BMGS Kofi Annan Federal çözüm Plânı’nı hazırlamaya koyulduğu dönemde ABD ve AB Kurucu Cumhurbaşkanı merhum Rauf Denktaş yerine CTP’nin Lideri Sayın M. Ali Talât’ı tercih eder olmuştu. Halâ internette yer alan Kıbrıs konusunda her yıl ABD Kongresi’ne sunulan gelişmeler raporunda şu ifşa edici ifade vardır:v


“14 Şubat 2001’de Dışişleri Bakanı Colin Powell, Yönetimin “BM’nin süregelen çabalarını tam olarak desteklediğini” teyit etti. Yönetim, Annan Çözüm Planı’nı savundu. Kıbrıs Özel Koordinatörü Thomas Weston, bir çözüm ihtimalini artırmak amacıyla, Aralık 2003 seçimleri öncesinde Kıbrıs Türk siyasi muhalefetine açıkça destek verdi.”


Günümüzde de batılı dostlarımız federal çözümü tercih ettiği bilinen CTP’nin eski Lideri KKTC Cumhurbaşkanı Sayın Erhürman’ın görev süresi içinde Ada’da federal çözüme ulaşabilmeyi ümit ediyor olabilirler.


Ancak hatırlatmak isterim ki, 24 Nisan 2004 Annan Plânı referandumlarında Plân Güney’de AKEL’in “NO” oylarıyla reddedilmişti. İlk red işaretini AKEL’e, 21 Nisan 2004 günü Plânın kabul edilmesiyle ve uygulanmasına geçilmesiyle BM’nin yapması  gerekecek işlemlere dair BMGK’ne sunulan Amerikan-İngiliz ortak karar tasarısını Rusya Federasyonu “veto” ederek vermişti.




i https://cumhuriyetciturkpartisi.org/parti-tuzugu/ ii https://cumhuriyetciturkpartisi.org/parti-tuzugu/ iii https://uncyprustalks.unmissions.org/en/news/press-statement-un-spokesperson-cyprus-11-december-2025 iv S/RES/2815 (2026) v Cyprus: Status of U.N. Negotiations and Related Issues - EveryCRSReport.com https://www.everycrsreport.com/reports/RL33497.html

Cumhuriyet gazetesi - Mustafa Balbay - 30 Haziran 2026 - Özgür Özel artık millette tutuklu!

 Mustafa Balbay

Özgür Özel artık millette tutuklu!

30.06.2026 04:00
Güncellenme:

CHP’nin seçilmiş genel başkanı Özgür Özel’in Anadolu gezileri önümüzdeki dönemin yol haritasını da belirliyor.

Özel gelinen noktayı şöyle özetlemişti:

Ya bir yol bulacağız ya da bir yol açacağız!

Özel’in yol açmasına gerek yok, millet yolu açtı!

Bu yoldan nasıl yürüyecek, bu heyecanı nasıl kalıcı bir iktidara yürüyüş sürecine dönüştürecek?

Artık gündemdeki soru bu.

Başkent-Anadolu bağlantısında şöyle bir tanımlama vardır:

Eğer Anadolu, “Bu geliyor” dediyse, o gelir. “Gidiyor” dediyse gider!

Türkiye, Cumhur İttifakı’nı göndermeye karar verdi. Yerine gelecek konusunda ise kafasındaki soru işaretini gidermiş görünüyor!

Yazı bu ikilemle geçireceğiz!

***

AKP’nin ve butlanın ortak bir yanılgısını yaşıyoruz.

AKP, Ekrem İmamoğlu tutuklandığında durumu şöyle değerlendirdi:

- Evet İstanbul’a kayyum atayamadık. Tepki çok yüksek. Bu tepki taş çatlasa bir ay sürer. İkinci ay dolmadan İmamoğlu unutulur!

Öyle olmadı. İmamoğlu’nun direnişi, İmamoğlu’na yapılan büyük haksızlık toplumda yer etti. Tutuklandığı gün verilen 15.5 milyon oy bunun mührüydü. Özgür Özel, İmamoğlu’na sahip çıkarak, iktidarın aralıksız devam ettirdiği “CHP’li belediyeleri silkeleme operasyonlarına” karşı çıkarak aynı zamanda kendi heykelini yonttu.

İktidar Özel’e “doğru yolu” gösterdi:

- Ankara’da otur, rahat dur! Yoksa...

Özel, buna meydan okudu. Millet iradesine sahip çıkıyor mitingleri sadece ülkemizin değil dünyanın en tematik, süreğen eylemlerinden biri oldu. İmamoğlu-Özel beraberliği bir dayanışmaya, mücadele ortaklığına dönüştü. Özel dar sohbetlerde, 19-23 Mart Saraçhane direnişini düşünürken “Keşke” diyor, “Bir gün önceden haber alabilseydik, İmamoğlu’nun evinin önünde yürekten duvar olup vermeseydik”.

Butlan da Özel’e bir ay biçti. Evet, tepkiler vardı ama bu çok sürmezdi.

Öyle olmadı. Genel merkeze geber gazı, balyoz eşliğinde girilmesinin, Özel’in “Meclis’e yürüyelim” demesinin üzerinden beş hafta geçti. Beş haftada:

1- Butlanın gücü başlangıçtan aşağı indi. Beklenti, adım adım yükseleceği yönündeydi.

2- Özel’in gücü gerek parti içinde gerekse kamuoyunda arttı.

3- Milletin öfkesi, dinmeyen bir “Özgür Özel ne yapacak” beklentisine dönüştü.

4- CHP’nin delege, il-ilçe başkanı, belediye başkanı bağlamında bütünlüğü Özel’den yana oluştu.

5- Butlanın ilk işinin, partinin emektarlarını tazminatsız atmaktan Özel’in Meclis kanatlarını kırmaya kadar intikamcı tavırlar olması, “arınmadan” ne anlaşıldığını gösterdi.

6- Butlanın etrafında, “Biz sadece butlanla siyasette var oluruz” diyenlerle “Güçlü kadrolar partiden ayrılırsa butlanı ilk kurultayda yener, yerine biz otururuz” diyenler kaldı.

7- Ne olursa olsun CHP’den ayrılmayı düşünmeyen, herkese mesafeli, hiçbir kişisel hesabı olmayan bir kesimin de bulunduğunun altını çizmek gerek.

***

Yazının başlığına gelirsek...

Söz ve müziği Sezen Aksu’ya ait “Tutuklu” şarkısının en etkileyici dizesi şudur:

“Ben sende tutuklu kaldım!”

Özgür Özel’in Anadolu gezileri bu şarkıdan ilhamla bize şunu söyletiyor:

Özgür Özel artık millette tutuklu!

Türkiye’de hiçbir şey için “olmaz” dememeyi öğrendik, hiçbir şeye şaşırmamaya çalışıyoruz. Bu bağlamda yurttaşın bize yönelttiği, “Özgür Özel’i de tutuklarlar mı” sorusuna son bir haftadır bizim yanıtımız şu oluyor:

“Çok çok zor tutuklarlar, çünkü o artık millette tutuklu!”

Dün İzmir’de, Küçük Menderes havzasında o kadının, “Sene otobüs de alcez, binan da alcez, merak etme, sakın geri adım atma” demesi yok mu?

O kadını yenemezsiniz!